Hai năm trở lại đâyôhìnhkinhdoanhxuhướnghiệnnayKhilinhhoạtlênngôchia sẻ về làm bánh tại nhà， tôi để ý thấy các quán cà phê ở Hà Nội không còn treo biển 'tuyển nhân viên full-time' nữa. Thay vào đó là những tờ giấy nhỏ ghi 'tìm bạn pha chế ca linh hoạt， thu nhập theo giờ'. Một thay đổi nhỏ thôi， nhưng nó phản ánh đúng cái mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay đang dịch chuyển: lấy con người làm trung tâm thay vì bộ máy cồng kềnh.Cái mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay không còn là chuyện 'công ty phải thật to' nữa. Tôi có quen một nhóm bạn trẻ ở Đà Nẵng， ba người。vận hành một thương hiệu đồ gia dụng nhỏ. Họ không thuê văn phòng. Kho là nhà của một đứa. Giao hàng thì hợp tác với bên thứ ba. Doanh thu năm ngoái đâu đó gần 4 tỷ đồng. Nghe thì khó tin， nhưng họ bảo chi phí cố định thấp giúp họ xoay chuyển nhanh khi thị trường đổi. Đấy， mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay đôi khi chỉ đơn giản là bớt đi những thứ không cần thiết.Một điểm khác tôi thấy rõ: các doanh nghiệp đang dùng dữ liệu nhỏ để ra quyết định lớn. Chị Hương， chủ một chuỗi hai cửa hàng thực phẩm sạch ở TP.HCM。kể rằng chị không cần phần mềm đắt tiền. Chị theo dõi đơn hàng qua Google Sheet và Zalo. Mỗi tối， chị dành 15 phút xem món nào bán chạy， món nào ế để điều chỉnh nhập hàng. 'Tôi không cần báo cáo hoành tráng， tôi cần biết sáng mai nên nhập thêm bao nhiêu cân rau'， chị nói. Cách làm này tiết kiệm và thực tế， đúng kiểu mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay đang khuyến khích: tinh gọn và linh hoạt.Nhưng không phải cứ linh hoạt là thành công. Tôi từng thấy một startup chuyển từ mô hình bán lẻ sang giao hàng nhanh trong vòng hai tháng， rồi sập vì không kiểm soát được chất lượng. Bài học là mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay đòi hỏi sự cân bằng. Linh hoạt quá dễ thành chắp vá. Cái hay của những doanh nghiệp sống sót là họ giữ được cái lõi ổn định – chất lượng sản phẩm， niềm tin khách hàng – trong khi lớp vận hành bên ngoài thì thay đổi liên tục.

Cá nhân tôi nghĩ， mô hình kinh doanh xu hướng hiện nay không phải là một công thức cố định. Nó giống như việc bạn chọn một chiếc xe: có người thích xe nhỏ， dễ luồn lách;có người cần xe tải để chở hàng. Quan trọng là bạn hiểu rõ mình đang chạy trên con đường nào. Nhìn vào thị trường Việt Nam， từ quán ăn vỉa hè đến các chuỗi bán lẻ， ai cũng đang thử nghiệm những cách làm mới. Và có lẽ。chính sự thử nghiệm không ngừng đó mới là điều đáng nói nhất.