Hàng nghìn doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đang gặp khó với thuế giá trị gia tăngệpFDIvàthuếgiátrịgiatăngNhữngvướngmắcchưađượctháogỡlưu ý khi lên kế hoạch du lịch， không chỉ ở khâu kê khai mà còn ở cơ chế hoàn thuế. Một giám đốc tài chính của công ty điện tử Hàn Quốc tại Bắc Ninh cho biết， từ đầu năm đến nay， hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng của họ bị chậm trung bình 45 ngày so với quy định. Số tiền bị treo lên tới hơn 20 tỷ đồng. Đây không phải câu chuyện cá biệt. Khảo sát nhanh của một nhóm kiểm toán độc lập với 120 doanh nghiệp FDI tại TP.HCM và Hà Nội cho thấy 68% trong số họ từng bị yêu cầu giải trình thêm về thuế giá trị gia tăng ít nhất hai lần trong năm 2023.Vấn đề nằm ở chỗ， nhiều doanh nghiệp FDI có tỷ trọng xuất khẩu lớn， đầu vào chịu thuế giá trị gia tăng nhưng đầu ra không chịu thuế. Họ được hoàn thuế theo nguyên tắc. Thế nhưng。cơ quan thuế địa phương thường áp dụng kiểm tra chặt hơn mức cần thiết. Một kế toán trưởng của công ty dệt may Nhật Bản tại Long An kể lại: “Họ yêu cầu chúng tôi cung cấp từng hóa đơn đầu vào của nhà cung cấp nhỏ lẻ， trong khi những hóa đơn đó đã được kê khai điện tử. Mất ba tuần chỉ để đối chiếu” Việc này làm tăng chi phí tuân thủ， đôi khi lên tới 1，5% doanh thu thuần của doanh nghiệp.Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2024 được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian hoàn thuế xuống còn 6 ngày làm việc với hồ sơ đầy đủ. Nhưng thực tế triển khai tại các cục thuế tỉnh， thành vẫn chưa đồng đều. Một cán bộ thuế tại Đồng Nai thừa nhận: “Hệ thống công nghệ thông tin chưa đồng bộ， nên nhiều hồ sơ vẫn phải xử lý thủ công” Điều này khiến doanh nghiệp FDI lo ngại rằng cải cách chỉ nằm trên giấy. Trong khi đó， các nước trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia đã áp dụng hoàn thuế tự động cho doanh nghiệp xuất khẩu từ nhiều năm nay.Một điểm nóng khác là thuế giá trị gia tăng đối với hàng nhập khẩu tại chỗ. Nhiều doanh nghiệp FDI mua nguyên liệu từ công ty trong khu chế xuất， tưởng rằng không phải chịu thuế giá trị gia tăng. Nhưng theo hướng dẫn mới， giao dịch này vẫn bị tính thuế nếu không đáp ứng điều kiện về khu phi thuế quan. Hậu quả là doanh nghiệp bị truy thu và phạt chậm nộp. Một công ty cơ khí Đài Loan tại Hải Phòng bị truy thu gần 7 tỷ đồng tiền thuế giá trị gia tăng cho giai đoạn 2021-2023. Giám đốc công ty này nói: “Chúng tôi hiểu luật。nhưng cách giải thích của mỗi chi cục một khác. Không ai muốn mắc sai sót， nhưng hệ thống văn bản chồng chéo khiến chúng tôi mệt mỏi”Để cải thiện tình hình， Hiệp hội Doanh nghiệp FDI kiến nghị Bộ Tài chính ban hành quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử hoàn toàn， đồng thời có cơ chế đối thoại định kỳ với doanh nghiệp. Một số chuyên gia cho rằng nên phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro để giảm kiểm tra với những đơn vị tuân thủ tốt. Cá nhân tôi thấy， nếu không giải quyết sớm， dòng vốn FDI vào các ngành sản xuất xuất khẩu có thể chững lại. Bởi lẽ。

chi phí thuế giá trị gia tăng bị treo không chỉ là vấn đề dòng tiền， mà còn làm giảm niềm tin vào môi trường đầu tư.