Ông Nguyễn Văn HùngệpkhoángsảnvayvốnÁplựcdòngtiềnvàbàitoánconnợchả cá cuối tuần， giám đốc một công ty khai thác đá granite tại Nghệ An， vừa ký hợp đồng tín dụng trị giá 45 tỷ đồng với lãi suất 11，5%/năm. Khoản vay này dùng để mua máy nghiền mới và mở rộng mỏ， nhưng ông thừa nhận: “Lãi suất cao hơn 3% so với năm ngoái， nhưng không vay thì dự án đứng hình. Chúng tôi cầm cố cả quyền khai thác” Câu chuyện của ông Hùng không cá biệt. Trong 6 tháng đầu năm， tín dụng cho lĩnh vực khai khoáng tăng 8。2% so với cùng kỳ， theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước. Con số này phản ánh một thực tế: doanh nghiệp khoáng sản vay vốn đang trở thành xu hướng bắt buộc để duy trì sản xuất， nhưng kèm theo rủi ro nợ xấu ngày càng lộ rõ.Tại sao các doanh nghiệp khoáng sản lại phải vay nhiều đến vậy?Chi phí khai thác tăng vọt vì giá dầu， nhân công và thiết bị leo thang. Một mỏ đá thông thường cần 20-30 tỷ đồng tiền thuê đất， cải tạo hạ tầng， chưa kể tiền đặt cọc phục hồi môi trường. Chị Trần Thị Mai， kế toán trưởng Công ty TNHH Khoáng sản Đông Dương， chia sẻ: “Nguồn vốn tự có chỉ đáp ứng 30% nhu cầu. Phần còn lại phải vay ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Nếu không， dự án không thể khởi công” Thực tế。

nhiều doanh nghiệp khoáng sản vay vốn dựa vào tài sản thế chấp là quyền khai thác mỏ – loại tài sản khó định giá và ít thanh khoản. Điều này khiến các ngân hàng thận trọng hơn， thậm chí từ chối giải ngân nếu giấy phép khai thác sắp hết hạn.Nhưng vay được vốn đã khó。trả nợ còn khó hơn. Chu kỳ khai khoáng thường kéo dài 3-5 năm mới thu hồi vốn， trong khi các khoản vay ngắn hạn chỉ 12 tháng. Sự lệch pha này tạo ra áp lực đáo hạn liên tục. Một lãnh đạo Ngân hàng TMCP Công thương chi nhánh Quảng Ninh tiết lộ: “Tỷ lệ nợ quá hạn trong nhóm doanh nghiệp khoáng sản vay vốn tại chi nhánh chúng tôi là 4，7%， cao gấp đôi mức trung bình toàn ngành” Nguyên nhân chính là giá khoáng sản thế giới biến động mạnh. Khi giá than hoặc đá xây dựng giảm 20%。doanh thu của doanh nghiệp lập tức lao dốc， không kịp xoay trả lãi. Nhiều đơn vị phải bán tài sản， thậm chí chuyển nhượng mỏ để trả nợ.Vậy giải pháp nào đang được các doanh nghiệp khoáng sản vay vốn áp dụng?

Một số chuyển sang thuê tài chính thay vì mua thiết bị， giảm gánh nặng vốn cố định. Số khác tìm đến quỹ đầu tư tư nhân。chấp nhận chia sẻ lợi nhuận để có tiền mặt nhanh. Ông Hùng ở Nghệ An kể: “Tôi vừa bán 15% cổ phần cho một quỹ Singapore để có 20 tỷ đồng trả nợ ngân hàng. Đau nhưng phải làm” Nhìn rộng hơn， chính sách tín dụng xanh cho khoáng sản bền vững có thể là lối thoát， nhưng điều kiện tiếp cận rất ngặt nghèo về cam kết môi trường. Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần minh bạch dòng tiền và xây dựng phương án trả nợ theo mùa vụ khai thác， thay vì vay đều đặn hàng tháng.Thực tế tại các mỏ đá ở Đồng Nai hay Thanh Hóa， nhiều giám đốc thừa nhận họ đang sống nhờ vốn vay. Một chủ mỏ ở Biên Hòa nói thẳng: “Không vay thì chết， mà vay rồi cũng chết dần nếu giá đá không lên” Câu nói ấy phần nào phản ánh vòng xoáy của doanh nghiệp khoáng sản vay vốn: càng vay càng phụ thuộc， càng phụ thuộc càng dễ tổn thương trước biến động thị trường. Để thoát ra， cần sự phối hợp giữa ngân hàng。cơ quan quản lý và chính doanh nghiệp trong việc cơ cấu lại kỳ hạn nợ， định giá tài sản bảo đảm linh hoạt hơn， và quan trọng nhất – thừa nhận rằng khai khoáng là ngành rủi ro cao， không thể áp dụng công thức tín dụng thông thường.