Hàng trăm hecta đất nông nghiệp ở huyện Triệu SơnóaĐiểmnóngkhoángsảnvànhữngvấnđềchưakểcải xanh truyền thống， Thanh Hóa đang bị xới tung bởi các mỏ khai thác đá vôi. Người dân xã Hợp Lý phản ánh tiếng nổ mìn từ mỏ đá Long Anh làm nứt tường nhà， ảnh hưởng sinh hoạt. Đây không phải lần đầu câu chuyện khoáng sản tại Thanh Hóa trở thành tâm điểm. Tỉnh này có trữ lượng lớn đá vôi， sét， titan và nước khoáng。phân bố rộng khắp các huyện miền núi và đồng bằng.

Tôi có dịp theo chân đoàn kiểm tra liên ngành đến mỏ titan ở xã Định Hải， huyện Tĩnh Gia (nay là thị xã Nghi Sơn). Bãi khai thác rộng hàng chục hecta， cát đen lẫn quặng titan chất thành đống. Công nhân lái xe cuốc liên tục， bụi mù mịt. Một cán bộ địa chính lắc đầu: “Khai thác titan ở đây đã diễn ra nhiều năm， nhưng khâu hoàn thổ thì chậm”. Thực tế， khoáng sản tại Thanh Hóa không chỉ là nguồn thu ngân sách mà còn là câu chuyện môi trường và sinh kế. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa， toàn tỉnh có hơn 200 mỏ và điểm mỏ đã cấp phép。trong đó nhiều mỏ đá vôi， sét làm vật liệu xây dựng.Đi dọc quốc lộ 47 qua huyện Như Thanh， dễ thấy những bãi khai thác đá trắng xóa. Xe tải nối đuôi nhau chở đá về các nhà máy xi măng. Ông Nguyễn Văn Thành。một hộ dân gần mỏ， nói: “Đá khai thác nhiều， đường thì nhanh hỏng. Bụi đá bám đầy mái tôn”. Không phủ nhận， khoáng sản tại Thanh Hóa đóng góp đáng kể vào GDP tỉnh， tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Nhưng hệ lụy cũng không nhỏ: sạt lở bờ moong， ô nhiễm nguồn nước， mất rừng phòng hộ. Một chuyên gia địa chất tại Đại học Mỏ – Địa chất nhận định với tôi rằng nhiều mỏ đá vôi ở Thanh Hóa khai thác theo kiểu “ăn xổi”， thiếu quy hoạch dài hạn.Nước khoáng nóng tại xã Quảng Yên， huyện Quảng Xương lại là câu chuyện khác. Mỏ nước khoáng được thăm dò từ những năm 1990， hiện khai thác công nghiệp để sản xuất nước giải khát. Tôi đã thử ngâm mình trong bể nước nóng ở đây， nước ấm tự nhiên， mùi lưu huỳnh nhẹ. Người dân địa phương kể rằng trước đây nước phun lên tự nhiên， giờ phải khoan sâu hàng trăm mét. Khoáng sản tại Thanh Hóa， dù là đá vôi， titan hay nước khoáng， đều cần cách tiếp cận cân bằng giữa khai thác và bảo vệ. Tôi cho rằng chính quyền tỉnh nên siết chặt giám sát。

buộc doanh nghiệp trích lập quỹ phục hồi môi trường thực chất hơn， thay vì chỉ dừng ở cam kết giấy tờ.Nhìn từ trên cao。những vết cắt vào núi đá tại Thanh Hóa như những vết sẹo. Có mỏ đã đóng cửa nhưng mặt bằng bỏ hoang， cỏ dại mọc um tùm. Khoáng sản tại Thanh Hóa vẫn là tiềm năng lớn， nhưng nếu không quản lý chặt， người dân địa phương sẽ là người chịu thiệt đầu tiên. Câu chuyện ở Triệu Sơn， Tĩnh Gia hay Quảng Xương cho thấy một điều: khai thác khoáng sản không thể tách rời trách nhiệm với cộng đồng.