hiên giao dịch sáng 12/6áchtínhthịtrườngchứngkhoánGócnhìntừnhàđầutưthựcchiếđường hôm nay， VN-Index giảm 5，2 điểm xuống 1.245，3 điểm. Anh Nguyễn Văn Hùng， một nhà đầu tư cá nhân tại Hà Nội， mở bảng điện tử và thấy danh mục của mình đỏ lửa. Nhưng thay vì hoảng loạn， anh lấy máy tính ra và bắt đầu tính toán lại chỉ số P/E của thị trường. “Tôi luôn tự hỏi thị trường đang được định giá bao nhiêu so với lợi nhuận doanh nghiệp. Đó là cách tôi ra quyết định” anh nói. Câu chuyện của anh Hùng không phải cá biệt. Nhiều nhà đầu tư lâu năm trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang dần chuyển từ việc nghe theo tin đồn sang tự mình tính toán các chỉ số cơ bản. Và “cách tính thị trường chứng khoán” trở thành cụm từ được tìm kiếm nhiều hơn bao giờ hết。nhất là khi thị trường biến động mạnh.Cách tính thị trường chứng khoán không chỉ là mấy con số trên bảng điện. Nó bao gồm việc tính toán chỉ số giá， vốn hóa， thanh khoản và các chỉ báo định giá. Lấy ví dụ chỉ số VN-Index. Đây là chỉ số giá bình quân gia quyền theo vốn hóa của tất cả cổ phiếu niêm yết trên HOSE. Công thức tính VN-Index dựa trên tổng vốn hóa thị trường hiện tại chia cho tổng vốn hóa thị trường cơ sở nhân với 100. Nghe thì đơn giản。

nhưng khi có cổ phiếu mới niêm yết hoặc hủy niêm yết， hệ số chia lại được điều chỉnh. Tôi từng chứng kiến một nhà đầu tư mới loay hoay mãi không hiểu tại sao VN-Index tăng dù phần lớn cổ phiếu trong danh mục của anh ta giảm. Đó là do chỉ số bị ảnh hưởng bởi các cổ phiếu vốn hóa lớn như VCB， VIC， VHM. Cách tính thị trường chứng khoán vì thế không thể bỏ qua yếu tố “trọng số” này.Một khía cạnh khác được nhiều người quan tâm là cách tính thanh khoản thị trường. Thanh khoản không chỉ là tổng giá trị giao dịch khớp lệnh. Nó còn phản ánh mức độ dễ dàng mua bán mà không làm giá biến động mạnh. Tôi thường theo dõi chỉ số thanh khoản bằng cách tính tỷ lệ giá trị giao dịch bình quân 20 phiên so với vốn hóa thị trường. Nếu tỷ lệ này dưới 0，5%， thị trường khá ảm đạm. Trên 1%， dòng tiền đang sôi động. Chị Lê Thị Mai， một nhà đầu tư chuyên nghiệp tại TP.HCM。chia sẻ: “Tôi không bao giờ mua cổ phiếu có thanh khoản trung bình dưới 1 tỷ đồng mỗi phiên. Cách tính thị trường chứng khoán của tôi là phải đảm bảo mình có thể thoát hàng bất cứ lúc nào” Thực tế， nhiều cổ phiếu nhỏ trên UPCoM có thanh khoản rất thấp， và việc tính toán sai lầm về thanh khoản có thể dẫn đến thua lỗ nặng.Định giá thị trường cũng là một phần quan trọng trong cách tính thị trường chứng khoán. Chỉ số P/E toàn thị trường được tính bằng tổng vốn hóa chia cho tổng lợi nhuận sau thuế của tất cả doanh nghiệp niêm yết. Hiện tại， P/E của VN-Index quanh mức 14-15 lần。thấp hơn so với giai đoạn 2020-2021 nhưng vẫn cao hơn bình quân 5 năm gần đây. Tuy nhiên， con số này chỉ mang tính tham khảo vì lợi nhuận doanh nghiệp có thể bị bóp méo bởi các khoản lợi nhuận bất thường. Tôi nhớ hồi đầu năm 2024， nhiều công ty chứng khoán đưa ra dự báo P/E thị trường sẽ giảm xuống 12 lần， nhưng thực tế lại tăng lên do lợi nhuận quý I không như kỳ vọng. Cách tính thị trường chứng khoán vì thế luôn cần được cập nhật linh hoạt， không thể áp dụng máy móc.Cuối cùng， một cách tính thị trường chứng khoán mà ít người để ý là chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) của toàn thị trường. Thay vì tính RSI cho từng cổ phiếu。một số nhà phân tích tính RSI dựa trên số cổ phiếu tăng giá so với số cổ phiếu giảm giá trong 14 phiên gần nhất. Khi chỉ số này lên trên 70， thị trường có thể đang quá mua;dưới 30 là quá bán. Cá nhân tôi thấy phương pháp này hữu ích trong việc xác định điểm vào lệnh ngắn hạn. Dĩ nhiên， không có công thức nào là hoàn hảo. Thị trường chứng khoán Việt Nam còn chịu ảnh hưởng bởi yếu tố tâm lý và dòng tiền ngoại. Việc tính toán chỉ giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở， chứ không thể thay thế hoàn toàn cảm nhận thị trường. Như anh Hùng vẫn thường nói: “Tính toán là để biết mình đang ở đâu， còn quyết định mua bán lại phụ thuộc vào kỷ luật và kinh nghiệm”