Chị LanĐôlaMỹvàkếhoạchkinhdoanhKhitỷgiákhôngchỉlàconsốcanh chua mùa hè， chủ một xưởng may gia công ở Bình Dương， vừa ký hợp đồng xuất khẩu sang Mỹ. Chị kể: 'Đơn hàng tính bằng đô la， nhưng chi phí nguyên liệu， nhân công lại bằng đồng Việt. Mỗi lần tỷ giá nhích lên， lợi nhuận mỏng đi trông thấy.' Câu chuyện của chị không cá biệt. Với doanh nghiệp Việt， đô la Mỹ không chỉ là phương tiện thanh toán mà còn là biến số sống còn trong kế hoạch kinh doanh. Khi đồng bạc xanh biến động， cả một chuỗi tính toán từ giá vốn， giá bán đến dòng tiền đều phải xoay theo. Nhiều người vẫn nghĩ tỷ giá là chuyện của ngân hàng， nhưng thực tế nó len lỏi vào từng quyết định nhỏ nhất: nhập bao nhiêu nguyên liệu。ký hợp đồng dài hạn hay ngắn hạn， thậm chí là thời điểm trả lương cho công nhân.Nhìn vào số liệu của Ngân hàng Nhà nước， tỷ giá trung tâm những tháng gần đây liên tục điều chỉnh. Không cần phân tích cao siêu。

chỉ cần so sánh giá đô la tự do và ngân hàng là thấy chênh lệch đáng kể. Doanh nghiệp xuất khẩu như chị Lan được lợi khi đô la lên giá， nhưng doanh nghiệp nhập khẩu lại lao đao. Anh Hùng， giám đốc một công ty nhập khẩu thiết bị y tế ở TP.HCM， than: 'Kế hoạch kinh doanh năm nay đặt mục tiêu lãi 15%， nhưng nếu tỷ giá tăng 3% thì coi như mất một nửa lợi nhuận.' Anh phải chuyển sang ký hợp đồng mua bán ngoại tệ kỳ hạn với ngân hàng， dù chi phí phát sinh thêm. Đó là cách nhiều doanh nghiệp đang làm， nhưng không phải ai cũng đủ nguồn lực để phòng ngừa rủi ro tỷ giá một cách bài bản.Điều đáng nói là nhiều doanh nghiệp vẫn xem nhẹ yếu tố đô la Mỹ trong kế hoạch kinh doanh. Họ lập kế hoạch doanh thu， chi phí， lợi nhuận dựa trên một tỷ giá cố định， rồi khi biến động xảy ra thì trở tay không kịp. Tôi từng chứng kiến một công ty thủy sản ở Cần Thơ lập kế hoạch xuất khẩu với tỷ giá 23.500 đồng/USD， nhưng đến quý III tỷ giá vọt lên 24.200 đồng. Khoản chênh lệch 700 đồng mỗi đô la nhân với hàng chục triệu đô la doanh thu đã tạo ra một khoản lãi bất ngờ。nhưng ban lãnh đạo lại không có kế hoạch sử dụng số tiền đó， dẫn đến đầu tư dàn trải. Ngược lại， có doanh nghiệp nhập khẩu lập kế hoạch với tỷ giá thấp， khi tỷ giá tăng đã phải cắt giảm đơn hàng， ảnh hưởng đến uy tín với đối tác.Vậy làm thế nào để đưa đô la Mỹ vào kế hoạch kinh doanh một cách thực tế?Kinh nghiệm từ các doanh nghiệp lớn cho thấy họ thường xây dựng nhiều kịch bản tỷ giá: cơ sở， lạc quan và bi quan. Mỗi kịch bản đi kèm với các phương án hành động cụ thể。ví dụ nếu tỷ giá vượt ngưỡng X thì tăng cường xuất khẩu， nếu giảm dưới ngưỡng Y thì đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu. Cá nhân tôi thấy rằng， doanh nghiệp vừa và nhỏ khó làm được điều này， nhưng ít nhất nên theo dõi tỷ giá hàng tuần và có quỹ dự phòng ngoại tệ. Một số chủ doanh nghiệp còn chia sẻ mẹo: khi tỷ giá biến động mạnh， họ chủ động điều chỉnh giá bán linh hoạt thay vì cố giữ giá để cạnh tranh.Nhìn rộng ra， đô la Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến từng doanh nghiệp mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Kế hoạch kinh doanh của một công ty xuất khẩu gạo hay cà phê không thể tách rời diễn biến tỷ giá. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu từng nói: 'Doanh nghiệp Việt Nam cần coi tỷ giá là một biến số quan trọng trong mọi quyết định， không phải là yếu tố phụ.' Thực tế。

khi Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ， họ cũng phải cân nhắc tác động đến xuất nhập khẩu. Một kế hoạch kinh doanh khôn ngoan là kế hoạch nhìn thẳng vào sự thật: đô la Mỹ sẽ còn biến động， và doanh nghiệp phải chuẩn bị tinh thần cũng như công cụ để thích ứng. Đừng để đến khi tỷ giá nhảy múa mới cuống cuồng điều chỉnh， lúc đó đã muộn.