hương vụ giữa Công ty TNHH Khoáng sản Đại Phát và Công ty Thép Hòa Phát vừa được chốt với khối lượng 50.000 tấn quặng sắtệpkhoángsảnbánhàngchodoanhnghiệpThịtrườngngầmvànhữngcúbắttaytriệuđôhướng dẫn chăm sóc chó mèo， trị giá gần 200 tỷ đồng. Điều đáng nói， cả hai bên đều không công bố thông tin ra truyền thông. Một lãnh đạo Đại Phát chia sẻ: "Chúng tôi bán hàng cho doanh nghiệp。không bán lẻ. Hợp đồng ký kết dựa trên niềm tin và chất lượng lô hàng， không cần ồn ào." Thực tế， giao dịch giữa các doanh nghiệp khoáng sản với nhau hoặc với nhà máy chế biến diễn ra âm thầm nhưng quyết định sự sống còn của cả chuỗi cung ứng.Tôi từng theo chân một đoàn xe ben chở than từ Quảng Ninh về Hải Phòng. Tài xế tên Hùng nói: "Chạy tuyến này mười năm， tôi chở cho bốn doanh nghiệp khoáng sản bán hàng cho doanh nghiệp khác. Họ không quảng cáo， chỉ gọi điện đặt cọc rồi giao nhận tại bãi." Chính sự kín đáo này khiến giá cả khó kiểm chứng. Một giám đốc mua hàng của nhà máy xi măng kể: "Cùng loại đá vôi， mỗi doanh nghiệp khoáng sản báo giá chênh nhau 15-20%. Ai quen biết thì mua được giá gốc。còn lại phải qua cò."Khảo sát nhanh tại khu vực Đông Nam Bộ， các doanh nghiệp khoáng sản bán hàng cho doanh nghiệp xây dựng thường áp dụng hợp đồng nguyên tắc theo quý. Họ không dùng sàn thương mại điện tử。cũng chẳng đăng báo. Một chủ mỏ đá ở Bình Dương bộc bạch: "Bán cho doanh nghiệp là bán cho mối quan hệ. Tôi giữ giá ổn định cho ba nhà thầu quen， còn khách lạ thì tuỳ thời điểm." Cách làm này vô tình tạo ra rào cản gia nhập， khiến thị trường khoáng sản trở nên đặc quánh bởi những cái bắt tay không giấy tờ.Nhưng xu hướng đang thay đổi. Một số doanh nghiệp khoáng sản bán hàng cho doanh nghiệp nước ngoài buộc phải minh bạch hơn. Chẳng hạn。Công ty Khoáng sản Tây Nguyên ký hợp đồng xuất khẩu cát trắng cho đối tác Nhật Bản， yêu cầu chứng từ truy xuất nguồn gốc từng chuyến. Giám đốc kỹ thuật của họ nói: "Làm với doanh nghiệp lớn， không thể qua loa. Một sai sót nhỏ trong hoá đơn cũng mất hợp đồng." Điều này vô hình trung nâng chuẩn toàn ngành。

dù tốc độ chậm như rùa bò.

Nhìn từ góc độ người trong cuộc， tôi cho rằng giao dịch giữa doanh nghiệp khoáng sản với doanh nghiệp vẫn là sân chơi của những mối quan hệ. Sẽ còn nhiều thương vụ không ai biết， nhưng giá trị thật nằm ở chất lượng hàng hoá và khả năng giao đúng hạn. Doanh nghiệp nào chỉ dựa vào quan hệ mà bỏ qua kiểm định sẽ sớm bị đào thải. Thị trường ngầm không có nghĩa là thị trường mù.