Hàng trăm doanh nghiệp niêm yết vẫn nộp báo cáo thường niên muộn. Nhưng một nhóm nhỏ đang biến báo cáo thường niên tại Việt Nam thành công cụ hút vốn ngoại. Tôi vừa xem báo cáo thường niên 2023 của một công ty thép niêm yết trên HOSE. Phần thuyết minh về rủi ro biến đổi khí hậu chiếm bốn trangáocáothườngniêntạiViệtNamKhitínhtuânthủtrởthànhlợithếcạkhoai tây gần đây， kèm bảng phân tích chi phí năng lượng. Điều này hiếm thấy ở báo cáo thường niên tại Việt Nam， nơi phần lớn doanh nghiệp vẫn sao chép nội dung từ năm trước.Luật Doanh nghiệp 2020 và Thông tư 96/2020/TT-BTC đặt ra yêu cầu cụ thể về nội dung báo cáo thường niên: tình hình tài chính， quản trị công ty， giao dịch bên liên quan. Nhưng thực tế， chất lượng báo cáo thường niên tại Việt Nam chênh lệch rất lớn. Một khảo sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước năm 2023 cho thấy chỉ 38% doanh nghiệp niêm yết đáp ứng đầy đủ các tiêu chí minh bạch thông tin. Con số này ở nhóm vốn hóa lớn là 72%， nhưng ở nhóm mid-cap và small-cap chỉ loanh quanh 20-25%. Tôi có dịp trao đổi với một giám đốc tài chính của doanh nghiệp nhựa tại Bình Dương. Anh nói thẳng: “Báo cáo thường niên với chúng tôi là thủ tục. Làm kỹ tốn kém。mà nhà đầu tư cá nhân có mấy ai đọc đâu”

Nhưng nhà đầu tư ngoại thì đọc. Quỹ đầu tư Dragon Capital， VinaCapital thường xuyên đưa tiêu chí báo cáo thường niên vào quy trình sàng lọc. Một chuyên gia phân tích tại quỹ ngoại ở quận 1， TP.HCM， chia sẻ với tôi rằng báo cáo thường niên tại Việt Nam thường thiếu phần phân tích rủi ro ngành và kịch bản tài chính dài hạn. “Chúng tôi phải tự xây dựng mô hình từ dữ liệu thô. Nếu doanh nghiệp minh bạch hơn。định giá sẽ chính xác hơn， và thanh khoản cổ phiếu cũng được cải thiện” Thực tế， các doanh nghiệp có báo cáo thường niên đạt giải thưởng của Sở Giao dịch Chứng khoán thường có hệ số P/E cao hơn trung bình ngành 10-15%， theo quan sát của tôi trong ba năm gần đây.Một điểm đáng chú ý: báo cáo thường niên tại Việt Nam đang dần tích hợp báo cáo phát triển bền vững. Vinamilk。FPT， Hòa Phát đã lồng ghép các chỉ số ESG vào báo cáo thường niên. Nhưng đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn loay hoay. Họ thiếu nhân sự chuyên trách， thiếu hệ thống thu thập dữ liệu. Một kế toán trưởng tại Đồng Nai thừa nhận: “Chúng tôi mất gần hai tháng để tổng hợp số liệu， chủ yếu là làm lại từ đầu vì dữ liệu nằm rải rác ở các phòng ban” Chi phí thuê tư vấn lập báo cáo thường niên tại Việt Nam dao động từ 50 đến 200 triệu đồng， tùy quy mô. Với doanh nghiệp nhỏ， đó là khoản đầu tư không nhỏ.Cá nhân tôi cho rằng báo cáo thường niên tại Việt Nam sẽ phân hóa mạnh trong hai năm tới. Nhóm dẫn đầu sẽ dùng báo cáo như một kênh truyền thông chiến lược， thu hút vốn ngoại và xây dựng uy tín với đối tác. Nhóm còn lại sẽ tiếp tục đối phó。

nộp muộn， sao chép. Khoảng cách minh bạch sẽ trở thành rào cản gia nhập thị trường vốn. Một luật sư tại công ty chứng khoán SSI nói với tôi: “Nhà đầu tư ngoại không cần báo cáo đẹp. Họ cần báo cáo thật. Sự thật， dù xấu， vẫn tốt hơn sự im lặng” Và trong bối cảnh dòng vốn ngoại đang chảy vào các thị trường cận biên， báo cáo thường niên tại Việt Nam có thể là điểm cộng hoặc điểm trừ đầu tiên.