Chị Nguyễn Thị HoaốndoanhnghiệpGánhnặnglãisuấtđènặngdoanhnghiệpnhỏvàvừlưu ý khi ngủ ngon， chủ một xưởng may gia công tại Hưng Yên， vừa ký hợp đồng vay 2 tỷ đồng từ một ngân hàng thương mại cổ phần với lãi suất 11，5%/năm. Chị bảo: “Tôi phải chấp nhận thôi。vì đơn hàng cuối năm đang gấp， không vay thì không mua nguyên liệu kịp” Câu chuyện của chị Hoa không phải cá biệt. Trong bối cảnh tín dụng bị siết chặt， doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn doanh nghiệp đang phải đối mặt với bài toán chi phí vốn ngày càng đắt đỏ， trong khi khả năng tiếp cận nguồn vốn rẻ gần như không có.Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM。dư nợ tín dụng của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tính đến hết quý III/2023 tăng 4，2% so với đầu năm， thấp hơn nhiều mức tăng 9，5% của cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh nhu cầu vay vốn doanh nghiệp không hề giảm， nhưng nhiều doanh nghiệp không đáp ứng được điều kiện vay hoặc e ngại lãi suất. Một khảo sát của VCCI với hơn 2.000 doanh nghiệp cho thấy 68% doanh nghiệp nhỏ và vừa cho rằng lãi suất vay hiện tại là rào cản lớn nhất khi tiếp cận vốn. Con số này tăng 12 điểm phần trăm so với năm 2022.

Thực tế， không phải doanh nghiệp nào cũng chịu lãi suất cao như nhau. Anh Trần Văn Long， giám đốc một công ty sản xuất bao bì tại Bình Dương， cho biết anh vay 5 tỷ đồng với lãi suất 9，8%/năm nhờ có tài sản thế chấp là nhà xưởng và quan hệ tín dụng tốt với ngân hàng. “Nhưng để có được mức đó， tôi phải chứng minh dòng tiền ổn định， báo cáo tài chính minh bạch và cam kết trả nợ đúng hạn trong ba năm liền” anh Long nói. Ngược lại。những doanh nghiệp mới thành lập hoặc thiếu tài sản đảm bảo thường phải vay với lãi suất cao hơn từ 2-4%/năm， thậm chí không được duyệt hồ sơ.Một điểm đáng chú ý là kênh vay vốn doanh nghiệp từ các quỹ tín dụng nhân dân hoặc tổ chức tài chính vi mô đang trở thành lựa chọn của không ít hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Tuy nhiên。hạn mức vay thường chỉ vài trăm triệu đồng， không đủ cho nhu cầu mở rộng sản xuất. Chị Hoa tâm sự: “Vay ở quỹ tín dụng thì nhanh， thủ tục gọn， nhưng muốn vay 2 tỷ thì họ bảo không có nguồn” Thực tế này cho thấy sự phân khúc rõ rệt trong tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa: nhóm có tài sản thế chấp tốt tiếp cận được vốn ngân hàng với lãi suất trung bình， nhóm còn lại phải xoay xở với các kênh đắt đỏ hơn hoặc thu hẹp quy mô sản xuất.Nhìn từ góc độ chính sách， gói hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước triển khai từ năm 2022 đến nay giải ngân khá chậm. Đến tháng 9/2023， mới có khoảng 1.200 tỷ đồng được giải ngân。đạt chưa đến 10% kế hoạch. Nguyên nhân được các ngân hàng thương mại lý giải là do điều kiện tham gia khắt khe và nhiều doanh nghiệp không đáp ứng được tiêu chí “có khả năng phục hồi”. Trong khi đó， lãi suất cho vay doanh nghiệp trên thị trường vẫn neo ở mức 9-12%/năm， cao hơn nhiều so với giai đoạn 2020-2021. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa， mỗi điểm phần trăm lãi suất tăng thêm có thể ăn mòn 5-7% lợi nhuận ròng， theo tính toán của một chuyên gia tín dụng tại TP.HCM.