Kinh tế Việt Nam áp dụng từ khi nàoếViệtNamápdụngtừkhinàoNhìnlạimốcthờigianvànhữngchuyểnđộngthựctếnem nướng tại nhà?Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại vướng vào một thực tế: không có một ngày cụ thể nào được đánh dấu bằng văn bản hay lễ ký kết. Mốc son thường được nhắc đến là năm 1986， khi Đại hội Đảng lần thứ VI khởi xướng công cuộc Đổi Mới. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì quá sơ lược. Bởi lẽ， trước 1986。nền kinh tế đã có những thử nghiệm lẻ tẻ， và sau 1986， phải mất thêm vài năm để các cơ chế thực sự “vào guồng”.Tôi nhớ lần trò chuyện với một cựu cán bộ kế hoạch ở Hải Phòng. Ông kể rằng năm 1981。khi còn làm ở xí nghiệp， đã có những “khoán chui” trong sản xuất. Nhà nước sau đó ban hành Chỉ thị 100 về khoán sản phẩm trong nông nghiệp. Đó là những mảnh ghép đầu tiên của một tư duy kinh tế mới， dù chưa được gọi tên. Phải đến tháng 12/1986， khi Đổi Mới chính thức được thông qua， nền kinh tế Việt Nam mới bước vào quỹ đạo thị trường có định hướng. Vậy nên， trả lời cho câu hỏi “kinh tế Việt Nam áp dụng từ khi nào”， có thể nói: về mặt chính sách là 1986， nhưng về mặt thực tiễn là cả một quá trình dài trước và sau đó.

Giai đoạn 1986-1990 là thời kỳ “thử lửa”. Lạm phát có lúc lên tới 774% vào năm 1986， giá gạo tăng chóng mặt. Nhà nước phải bỏ dần bao cấp， cho phép nông dân tự do bán sản phẩm。doanh nghiệp tư nhân được thành lập. Tôi có đọc lại một bài phóng sự cũ， kể về chợ Đồng Xuân những năm 1988: hàng hóa từ Trung Quốc， Thái Lan bắt đầu tràn vào， người bán hàng rôm rả hơn hẳn. Đó là những dấu hiệu sống động cho thấy nền kinh tế đang “cởi trói” từng bước. Đến năm 1989， Việt Nam bắt đầu xuất khẩu gạo trở lại， một cột mốc đáng nhớ. Rõ ràng， kinh tế Việt Nam áp dụng cơ chế mới không phải ngày một ngày hai， mà là cả một quá trình chuyển đổi đầy chông gai.Bước sang thập niên 1990， các luật quan trọng lần lượt ra đời: Luật Doanh nghiệp tư nhân (1990)， Luật Công ty (1990)。Luật Đầu tư nước ngoài (1987， sửa đổi 1990， 1992). Những văn bản này tạo hành lang pháp lý cho kinh tế tư nhân và FDI. Tôi nhớ năm 1995， khi Việt Nam gia nhập ASEAN và bình thường hóa quan hệ với Mỹ， không khí kinh doanh ở TP.HCM thay đổi rõ rệt. Các công ty nước ngoài thuê văn phòng khắp quận 1， giá thuê đất tăng vọt. Có thể nói， nếu hỏi kinh tế Việt Nam áp dụng từ khi nào， thì giai đoạn 1990-1995 là lúc các yếu tố “kinh tế thị trường” thực sự được thể chế hóa và vận hành đồng bộ.

Từ năm 2000 đến nay， nền kinh tế Việt Nam áp dụng thêm nhiều cơ chế mới: cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước， gia nhập WTO năm 2007， tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Mỗi bước đi đều kéo theo những điều chỉnh về luật pháp và tư duy quản lý. Nhìn lại， câu hỏi “kinh tế Việt Nam áp dụng từ khi nào” không có một đáp án duy nhất. Nó là một chuỗi mốc thời gian đan xen， từ những thử nghiệm nhỏ lẻ năm 1981。đến quyết sách lớn năm 1986， và tiếp tục được định hình qua từng năm tháng. Điều đáng nói là quá trình ấy chưa bao giờ dừng lại， và mỗi giai đoạn đều để lại dấu ấn riêng trong đời sống kinh tế thường nhật.