Ông Nguyễn Văn HùngếthunhậpdoanhnghiệpGánhnặngthậtcủadoanhnghiệptưnhâcua rang me nổi tiếng， chủ một xưởng cơ khí nhỏ ở Bình Dương， vừa nhận thông báo truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp gần 200 triệu đồng cho hai năm 2021-2022. Ông Hùng kể: “Lợi nhuận trước thuế mỗi năm chỉ khoảng 800 triệu， nhưng sau khi trừ chi phí nguyên liệu， lương công nhân， lãi vay ngân hàng， tôi chẳng còn bao nhiêu. Giờ phải nộp thêm khoản này。xưởng gần như đứng trước nguy cơ giải thể” Câu chuyện của ông Hùng không phải cá biệt. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đang vật lộn với thuế thu nhập doanh nghiệp trong bối cảnh doanh thu phục hồi chậm sau đại dịch.Theo quy định hiện hành。doanh nghiệp tư nhân phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với mức 20% trên lợi nhuận tính thuế. Với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ， mức này có thể giảm xuống 15% hoặc 17% nếu đáp ứng điều kiện về doanh thu và số lao động. Nhưng thực tế， chi phí hợp lệ để trừ khi xác định lợi nhuận lại là rào cản lớn. Chị Trần Thị Mai， kế toán trưởng một công ty thương mại tại Hà Nội， phân tích: “Nhiều khoản chi như tiếp khách， quảng cáo nhỏ lẻ， hay chi phí thuê mặt bằng không có hóa đơn đỏ thường bị loại bỏ. Kết quả là lợi nhuận chịu thuế cao hơn thực tế， doanh nghiệp phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp trên phần lãi ảo”Một điểm đáng lưu ý là chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực công nghệ cao hoặc sản xuất thân thiện môi trường thường yêu cầu thủ tục phức tạp. Anh Lê Quang Dũng， giám đốc một công ty năng lượng tái tạo ở Đà Nẵng。cho biết để được hưởng thuế suất 10% trong 15 năm， công ty phải chứng minh dự án đáp ứng hàng chục tiêu chí， từ công nghệ đến giải ngân vốn. “Chúng tôi mất gần hai năm chỉ để hoàn thiện hồ sơ. Trong khi đó， đối thủ nước ngoài vào Việt Nam lại được hưởng ưu đãi nhanh hơn nhờ quy mô lớn” anh Dũng nói. Sự chênh lệch này khiến nhiều doanh nghiệp tư nhân trong nước cảm thấy thuế thu nhập doanh nghiệp vẫn là gánh nặng， dù luật có nhiều sửa đổi.Nhìn vào số liệu của Tổng cục Thuế， số thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023 đạt hơn 180 nghìn tỷ đồng， tăng 5% so với năm trước. Nhưng tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp tư nhân lại giảm nhẹ， trong khi khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm phần lớn. Điều này phản ánh một thực tế: nhiều doanh nghiệp tư nhân chọn cách thu hẹp quy mô hoặc chuyển sang hộ kinh doanh để tránh thuế thu nhập doanh nghiệp. Bà Phạm Thu Hà， chuyên gia thuế độc lập， nhận định: “Hộ kinh doanh chỉ nộp thuế khoán， không phải tính thuế thu nhập doanh nghiệp trên lợi nhuận thực. Đây là lựa chọn hợp lý với doanh thu dưới 3 tỷ đồng。nhưng lại làm xói mòn nguồn thu dài hạn”

Vậy giải pháp nào cho doanh nghiệp tư nhân?Tôi cho rằng cần một lộ trình giảm thuế thu nhập doanh nghiệp có điều kiện。gắn với minh bạch hóa chi phí. Ví dụ， cho phép doanh nghiệp nhỏ được trừ một tỷ lệ phần trăm doanh thu nhất định mà không cần hóa đơn， tương tự cơ chế khoán trong thuế giá trị gia tăng. Đồng thời， đơn giản hóa thủ tục ưu đãi để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận nhanh hơn. Nếu không， làn sóng chuyển đổi sang hộ kinh doanh sẽ tiếp tục， và thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ ngày càng phụ thuộc vào vài “ông lớn” – một kịch bản không ai mong muốn.