Chị Nguyễn Thị HồngópvốndoanhnghiệptrongdoanhnghiệpKhiônglớnróttiềnvàostartupnộibộchia sẻ về kinh doanh online， giám đốc một công ty may mặc tại Bình Dương， vừa ký hợp đồng góp 2 tỷ đồng vào một doanh nghiệp nhỏ chuyên thiết kế phần mềm quản lý xưởng may. Điều đáng nói: doanh nghiệp nhỏ này do chính nhân viên cũ của chị thành lập cách đây 8 tháng. “Tôi không muốn mất người， cũng không muốn mất ý tưởng. Góp vốn là cách giữ cả hai”。chị Hồng nói. Câu chuyện không hiếm. Góp vốn doanh nghiệp trong doanh nghiệp – tức một pháp nhân đầu tư vào một pháp nhân khác， thường là startup hoặc công ty con spin-off – đang trở thành làn sóng lặng lẽ nhưng mạnh mẽ trong giới doanh nhân Việt.Không giống các thương vụ M&A ồn ào， hình thức góp vốn này diễn ra âm thầm hơn. Một tập đoàn bất động sản tại Hà Nội rót 5 tỷ đồng vào công ty công nghệ xây dựng do cựu trưởng phòng IT của họ sáng lập. Một doanh nghiệp thủy sản ở Cần Thơ góp 30% vốn vào xưởng chế biến phụ phẩm do nhóm kỹ sư trẻ trong công ty tự đứng ra thành lập. Điểm chung: tiền chảy từ doanh nghiệp mẹ sang doanh nghiệp con， nhưng quyền điều hành thuộc về người sáng lập mới. “Chúng tôi gọi đó là ‘hôn nhân có hợp đồng’。vì vẫn giữ được lửa khởi nghiệp nhưng có chỗ dựa tài chính”， anh Trần Văn Nam， nhà sáng lập một startup logistics nhận vốn từ công ty vận tải lớn， chia sẻ.Vì sao mô hình này hấp dẫn?Thứ nhất， doanh nghiệp mẹ tận dụng được ý tưởng và động lực của nhân viên mà không phải tự làm mọi thứ từ đầu. Thứ hai， rủi ro được chia sẻ. Thứ ba， nếu startup thất bại， doanh nghiệp mẹ mất một khoản tiền nhưng giữ được nhân sự giỏi – họ quay về làm việc。

thậm chí có thêm kinh nghiệm thực chiến. Tuy nhiên， mặt trái không nhỏ. Xung đột lợi ích giữa cổ đông lớn và nhóm sáng lập thường nổ ra sau 6-12 tháng. Một giám đốc tài chính tại TP.HCM kể: “Công ty mẹ muốn kiểm soát chi tiêu， startup muốn tự do thử nghiệm. Cuối cùng họp nhau mỗi tuần， mệt mỏi hơn làm thuê”.Thực tế pháp lý tại Việt Nam cho phép góp vốn doanh nghiệp trong doanh nghiệp khá linh hoạt， nhưng hợp đồng góp vốn thường sơ sài. Luật sư Đặng Minh Khoa (Đoàn Luật sư Hà Nội) nhận định: “Nhiều bên chỉ ghi tỷ lệ vốn。không ghi rõ cơ chế thoái vốn， quyền ưu tiên mua lại， hay điều kiện chuyển nhượng. Khi bất đồng， họ mất hàng tháng trời hòa giải”. Ông Khoa cũng lưu ý xu hướng góp vốn bằng tài sản trí tuệ hoặc hợp đồng lao động thay vì tiền mặt đang tăng， kéo theo tranh chấp về định giá. Một nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2023 chỉ ra rằng 62% thương vụ góp vốn nội bộ không có điều khoản bảo vệ nhà đầu tư nhỏ.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy mô hình này phản ánh sự trưởng thành của thị trường vốn nội bộ Việt Nam. Doanh nghiệp không còn chỉ biết vay ngân hàng hay phát hành trái phiếu;

họ học cách đầu tư vào chính con người mình. Nhưng nếu không cẩn trọng。góp vốn doanh nghiệp trong doanh nghiệp dễ biến thành “góp vốn rồi mất vốn”. Lời khuyên thực tế: hãy ký hợp đồng cổ đông chi tiết， xác định rõ ai kiểm soát dòng tiền， và đừng ngại thuê tư vấn độc lập. Bởi suy cho cùng， tiền thì có thể đếm được， còn niềm tin thì không.