háng 8/2023ốndoanhnghiệptạiQuảngNinhLãisuấthạnhưngdoanhnghiệpnhỏvẫnkhótiếpcậgiải pháp du lịch tiết kiệm， Công ty TNHH Thủy sản Hạ Long (TP Hạ Long) nộp hồ sơ vay 5 tỷ đồng tại một ngân hàng thương mại cổ phần lớn trên địa bàn. Hồ sơ bao gồm phương án kinh doanh， báo cáo tài chính 2 năm gần nhất và tài sản thế chấp là nhà xưởng trị giá 7 tỷ đồng. Sau gần 3 tuần chờ đợi， giám đốc công ty nhận được phản hồi: ngân hàng đồng ý cho vay nhưng chỉ giải ngân 3 tỷ， lãi suất 9。5%/năm， kèm điều kiện mua bảo hiểm nhân thọ cho toàn bộ nhân viên. “Chi phí đội lên đáng kể， trong khi đơn hàng xuất khẩu đang chậm lại”， ông nói. Câu chuyện này không cá biệt. Trong 6 tháng đầu năm， tổng dư nợ cho vay doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Ninh ước đạt 85.000 tỷ đồng， tăng 4，2% so với cuối năm 2022， theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Quảng Ninh. Mức tăng trưởng dương nhưng phân hóa rõ rệt: các doanh nghiệp lớn， có xếp hạng tín nhiệm tốt dễ dàng tiếp cận vốn;

doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn) vẫn loay hoay với bài toán tài sản đảm bảo và lịch sử tín dụng.Vay vốn doanh nghiệp tại Quảng Ninh hiện có hai kênh chính: ngân hàng thương mại và các quỹ tín dụng nhân dân， tổ chức tài chính vi mô. Lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND phổ biến từ 7-9%/năm đối với doanh nghiệp có tài sản thế chấp;vay tín chấp hoặc vay theo dòng tiền có thể lên tới 12-14%/năm. So với giai đoạn cuối 2022， mặt bằng lãi suất đã giảm khoảng 1，5-2 điểm phần trăm， nhưng nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng mức giảm chưa thấm vào đâu so với chi phí đầu vào tăng. Chị Nguyễn Thị Hòa， chủ một xưởng sản xuất gỗ tại thị xã Đông Triều， kể: “Tôi vay 2 tỷ đồng để mở rộng xưởng， thế chấp bằng quyền sử dụng đất. Ngân hàng định giá 3，5 tỷ nhưng chỉ cho vay 70% giá trị， tức 2，45 tỷ. Thủ tục kéo dài 4 tuần。trong khi đơn hàng cần gấp. Tôi phải xoay sang vay nóng bên ngoài 500 triệu với lãi suất 2.000 đồng/triệu/ngày， tính ra hơn 70%/năm”Một điểm sáng trong bức tranh vay vốn doanh nghiệp tại Quảng Ninh là sự vào cuộc của Quỹ Bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh. Tính đến tháng 7/2023， quỹ đã bảo lãnh cho 47 doanh nghiệp vay tổng cộng 320 tỷ đồng， tập trung vào lĩnh vực chế biến thủy sản， du lịch và dịch vụ cảng biển. Tuy nhiên， quy mô còn khiêm tốn so với nhu cầu. Ông Trần Văn Long， Giám đốc một doanh nghiệp vận tải tại Cẩm Phả， cho biết: “Tôi đã nộp hồ sơ lên quỹ từ tháng 4 nhưng đến nay vẫn chờ thẩm định. Nhân viên nói thiếu cán bộ nên xử lý chậm. Trong khi đó， ngân hàng thương mại yêu cầu thêm tài sản thế chấp， tôi không có” Thực tế， nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Quảng Ninh hoạt động trong lĩnh vực khai thác than， du lịch biển và nuôi trồng thủy sản thường xuyên đối mặt với rủi ro thời tiết， mùa vụ， khiến dòng tiền không ổn định. Các ngân hàng e ngại cho vay tín chấp vì tỷ lệ nợ xấu ở phân khúc này còn cao。dù Ngân hàng Nhà nước đã có nhiều lần chỉ đạo mở rộng tín dụng.Về phía cơ quan quản lý， Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Quảng Ninh đã tổ chức nhiều hội nghị kết nối ngân hàng – doanh nghiệp， yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để hạ lãi suất. Một số ngân hàng đã triển khai gói vay ưu đãi lãi suất 6，5%/năm cho doanh nghiệp trong khu công nghiệp。khu chế xuất. Tuy nhiên， điều kiện kèm theo thường là doanh nghiệp phải có ít nhất 2 năm hoạt động liên tục， không có nợ xấu， và mua bảo hiểm khoản vay. Những điều kiện này vô tình loại bỏ phần lớn doanh nghiệp mới thành lập hoặc từng có lịch sử tín dụng không tốt. Anh Đỗ Mạnh Cường， chủ một doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch cộng đồng tại Vân Đồn， chia sẻ: “Tôi cần vay 800 triệu để làm homestay. Ngân hàng nói phải có tài sản thế chấp hoặc bảo lãnh của bên thứ ba. Tôi không có nhà đất， bố mẹ chỉ có sổ đỏ đứng tên nhưng đã thế chấp khoản vay khác. Thủ tục vay vốn doanh nghiệp tại Quảng Ninh với người trẻ như tôi gần như bế tắc”

Dù vậy， không phải không có cách. Một số doanh nghiệp đã tận dụng vay vốn theo chuỗi liên kết， dựa trên hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các đối tác lớn. Ngân hàng sẽ giải ngân dựa trên dòng tiền dự kiến từ hợp đồng， giảm yêu cầu về tài sản thế chấp. Mô hình này đang được thử nghiệm tại huyện Tiên Yên với chuỗi nuôi – chế biến – xuất khẩu tôm. Ngoài ra， các quỹ đầu tư khởi nghiệp tư nhân cũng bắt đầu để mắt tới Quảng Ninh， chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ và du lịch sinh thái. Nhưng với đa số doanh nghiệp truyền thống， vay vốn ngân hàng vẫn là kênh chính， và những rào cản về thủ tục。tài sản đảm bảo， cùng tâm lý e ngại rủi ro từ phía ngân hàng vẫn là bài toán chưa có lời giải thỏa đáng. Nhìn từ góc độ người trong cuộc， tôi cho rằng để vay vốn doanh nghiệp tại Quảng Ninh thực sự hiệu quả， cần một cơ chế chia sẻ rủi ro giữa nhà nước， ngân hàng và doanh nghiệp， thay vì đẩy gánh nặng về phía doanh nghiệp nhỏ.