Giá quặng sắt giao tháng 5 trên sàn Đại Liên chốt phiên 12/4 ở mức 118 USD/tấnệpkhoángsảnViệtNamtrướcsónggiókinhtếthếgiớthịt kho tàu mùa mưa， giảm 6% so với đầu tháng. Con số này không lớn， nhưng đủ khiến lãnh đạo một doanh nghiệp khoáng sản tại Lào Cai phải họp khẩn. Họ đang có 20.000 tấn tinh quặng chờ xuất sang Trung Quốc， và mỗi USD giảm giá đồng nghĩa khoảng 400 triệu đồng tiền lãi bốc hơi. Đây không phải câu chuyện cá biệt. Khi kinh tế thế giới còn nhiều bất định。doanh nghiệp khoáng sản Việt Nam đang phải xoay xở giữa giá hàng hóa thất thường và chi phí đầu vào leo thang.Không khó để nhận ra áp lực từ bên ngoài. Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng toàn cầu chỉ đạt 2，4% năm 2024， mức thấp nhất kể từ 2020. Nhu cầu thép của Trung Quốc – thị trường nhập khẩu quặng lớn nhất của Việt Nam – giảm mạnh do khủng hoảng bất động sản. Hệ quả tất yếu: các doanh nghiệp khoáng sản trong nước phải chấp nhận giá bán thấp hơn 15-20% so với cùng kỳ. Một giám đốc điều hành tại Hà Giang kể: “Đầu năm chúng tôi còn mơ lãi 50 tỷ， giờ chỉ dám đặt mục tiêu hòa vốn”.Bức tranh không hoàn toàn ảm đạm. Dòng vốn đầu tư vào hạ tầng giao thông và năng lượng tái tạo tại châu Á vẫn chảy mạnh， kéo theo nhu cầu về nhôm。đồng và đất hiếm. Một doanh nghiệp khoáng sản tại Yên Bái vừa ký được hợp đồng cung cấp 5.000 tấn quặng đồng cho một nhà máy sản xuất cáp điện tại Hải Phòng， với giá neo theo sàn London. “Chúng tôi chuyển hướng sang khách hàng nội địa và các thị trường Đông Nam Á thay vì phụ thuộc vào Trung Quốc”， vị này nói. Đó là cách các doanh nghiệp khoáng sản thích nghi với kinh tế thế giới đang phân mảnh.Nhưng thích nghi không có nghĩa là dễ dàng. Chi phí vận tải biển tăng gấp đôi so với năm ngoái do căng thẳng Biển Đỏ， trong khi lãi suất vay vốn vẫn ở mức 9-11%/năm. Một lãnh đạo doanh nghiệp tại Quảng Ninh tính toán: mỗi tấn than xuất khẩu sang Nhật Bản đội thêm 7 USD cước tàu。tương đương 10% giá trị. “Chúng tôi phải đàm phán lại hợp đồng， nhưng đối tác cũng kẹt”， ông nói. Áp lực kép từ giá bán giảm và chi phí tăng đang bào mòn biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp khoáng sản， đặc biệt là các đơn vị quy mô vừa và nhỏ.Giới quan sát cho rằng động lực tăng trưởng của ngành khoáng sản Việt Nam trong 2-3 năm tới sẽ đến từ chuyển đổi số và đầu tư chế biến sâu. Một số doanh nghiệp đã mạnh tay chi hàng chục tỷ đồng lắp đặt hệ thống giám sát mỏ bằng AI， giảm thất thoát và tiết kiệm 8% chi phí khai thác. Dù vậy， yếu tố quyết định vẫn là giá hàng hóa thế giới – thứ không ai dự báo chính xác. Nhìn vào đồ thị giá quặng sắt đầy gai góc， có lẽ các doanh nghiệp khoáng sản nên chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất thay vì chờ đợi may mắn.