hị trường khoáng sản Việt Nam đang chứng kiến một nghịch lý: giá quặng thô tăng vọt nhưng mức phí vận chuyểnákhoángsảnvàmứcphíCúsốctừquặngthôđếnchiphíđầuvàquản lý thời gian， khai thác và chế biến cũng leo thang chóng mặt. Chỉ trong hai tháng gần đây， giá quặng sắt tại mỏ Lào Cai đã nhảy từ 1，2 triệu đồng/tấn lên 1，85 triệu đồng/tấn， trong khi mức phí bốc xếp tại cảng Cái Lân tăng thêm 18%. Anh Nguyễn Văn Hải， chủ một doanh nghiệp khai thác đá vôi tại Ninh Bình， than thở: “Giá bán có tăng。nhưng trừ hết mức phí vận tải， thuế tài nguyên và chi phí nhân công， lợi nhuận mỏng như tờ giấy”.Điều đáng nói là mức phí không chỉ phụ thuộc vào giá dầu diesel. Cước vận tải đường bộ cho quặng thô từ mỏ về nhà máy tuyển đã tăng gấp rưỡi so với cùng kỳ năm ngoái. Tại Quảng Ninh， mỗi chuyến xe 30 tấn than từ mỏ Hòn Gai về cảng Bãi Cháy hiện tốn thêm 450.000 đồng tiền phí cầu đường và phí bến bãi. Chị Trần Thị Mai， kế toán trưởng một công ty khoáng sản tại Thái Nguyên， tính toán: “Với sản lượng 5.000 tấn quặng kẽm mỗi tháng。mức phí tăng thêm đã ngốn mất 220 triệu đồng， tương đương 7% doanh thu”.Giá khoáng sản thế giới cũng đang tạo áp lực kép. Quặng đồng trên sàn London Metal Exchange chạm 9.200 USD/tấn， cao nhất kể từ tháng 6/2023. Nhưng mức phí luyện kim tại các nhà máy trong nước lại tăng 12% do chi phí điện và than cốc. Ông Phạm Đức Long。giám đốc một nhà máy chế biến quặng titan ở Bình Thuận， cho biết: “Chúng tôi buộc phải điều chỉnh giá bán， nhưng khách hàng Trung Quốc chỉ chấp nhận mức tăng 5%. Phần chênh lệch còn lại doanh nghiệp tự gánh”.Ở góc nhìn vi mô。mức phí khai thác hầm lò tại các mỏ than lớn như Mạo Khê hay Vàng Danh đã tăng 22% so với đầu năm. Nguyên nhân chính là chi phí thông gió， chống lò và bảo hiểm rủi ro lao động. Một kỹ sư mỏ có 15 năm kinh nghiệm ở Cẩm Phả nhận xét: “Giá khoáng sản lên xuống theo thị trường， nhưng mức phí thì chỉ có tăng. Chúng tôi phải chấp nhận thôi。vì không thể dừng khai thác”.

Nhìn rộng ra。việc giá khoáng sản và mức phí cùng tăng đang bào mòn sức cạnh tranh của ngành khai khoáng Việt Nam. Các doanh nghiệp nhỏ lẻ có nguy cơ phá sản， trong khi những tập đoàn lớn chuyển hướng sang nhập khẩu quặng từ Nam Mỹ và châu Phi. Nếu không có giải pháp đồng bộ về thuế， phí và hạ tầng logistics， chuỗi cung ứng khoáng sản nội địa sẽ ngày càng phụ thuộc vào biến động bên ngoài. Câu chuyện tại mỏ Lào Cai hay cảng Cái Lân không còn là cá biệt – nó là hồi chuông cho toàn ngành.