Chị Nguyễn Thị HươngânhàngđồnghànhcùngstartupViệtNamĐònbẩytừnhữngkhoảnvaynhỏchia sẻ về chạy quảng cáo facebook， sáng lập chuỗi trà sữa nhỏ tại quận 3， TP.HCM， vừa ký hợp đồng vay 500 triệu đồng từ một ngân hàng thương mại cổ phần. Điều đáng nói: doanh nghiệp của chị mới thành lập 14 tháng， chưa có báo cáo tài chính kiểm toán. “Trước đây tôi nghĩ ngân hàng chỉ cho vay doanh nghiệp lớn. Nhưng hồ sơ của tôi được duyệt trong 5 ngày， dựa trên dòng tiền thực tế qua tài khoản”。chị Hương kể. Câu chuyện này không còn hiếm. Các ngân hàng Việt Nam đang thay đổi cách tiếp cận doanh nghiệp khởi nghiệp， không chỉ dựa vào tài sản thế chấp.

Điểm mấu chốt nằm ở dữ liệu. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) triển khai gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa， trong đó startup dưới 2 năm được chấm điểm tín dụng dựa trên lịch sử giao dịch điện tử và hóa đơn đầu vào. Ông Trần Minh Quân， giám đốc khối khách hàng doanh nghiệp của một ngân hàng nội địa， nói thẳng: “Chúng tôi không cần startup phải có lợi nhuận ngay. Cái cần là minh bạch dòng tiền và kế hoạch kinh doanh khả thi” Thực tế， tỷ lệ giải ngân cho doanh nghiệp khởi nghiệp tại nhiều ngân hàng đã tăng 20-30% so với năm trước。dù quy mô mỗi khoản vay thường chỉ từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng.Nhưng không phải mọi thứ đều màu hồng. Anh Lê Văn Đức。sáng lập một startup công nghệ nông nghiệp tại Đà Nẵng， từng bị từ chối vay vốn vì “ngành nghề chưa có tiền lệ”. Anh chia sẻ: “Ngân hàng yêu cầu bảo lãnh của bên thứ ba， trong khi chúng tôi chỉ có ý tưởng và vài hợp đồng thử nghiệm” Vấn đề nằm ở chỗ khuôn khổ pháp lý cho tài sản trí tuệ vẫn chưa được các ngân hàng định giá. Một số chuyên gia tài chính cho rằng startup Việt Nam cần hiểu rõ: ngân hàng không phải quỹ đầu tư mạo hiểm. Họ cho vay dựa trên khả năng trả nợ， không dựa trên tiềm năng tăng trưởng vô hạn.Vậy startup nên làm gì?Kinh nghiệm từ những doanh nghiệp đã vay thành công cho thấy ba yếu tố: sổ sách kế toán rõ ràng ngay từ ngày đầu。tách bạch tài khoản cá nhân và doanh nghiệp， và xây dựng quan hệ với ngân hàng trước khi cần tiền. Chị Hương nói thêm: “Tôi mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng đó 6 tháng trước khi nộp hồ sơ vay. Họ thấy dòng tiền đều đặn， nên duyệt nhanh” Đây là chiến lược thực dụng: biến ngân hàng thành đối tác theo dõi sức khỏe tài chính của doanh nghiệp， thay vì chỉ là nơi cấp vốn khi khó khăn.Nhìn rộng hơn， mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam đang dịch chuyển. Các ngân hàng lớn như Vietcombank， BIDV đã thành lập bộ phận chuyên trách cho startup， với các chương trình đào tạo quản trị tài chính miễn phí. Đổi lại， họ kỳ vọng thu hút được khách hàng trung thành khi doanh nghiệp lớn lên. Rủi ro vẫn hiện hữu – nợ xấu từ nhóm startup non trẻ có thể tăng nếu kinh tế biến động. Nhưng với đà này， ngân hàng không còn đứng ngoài cuộc chơi khởi nghiệp. Họ đang học cách đi cùng。

dù bước chân còn thận trọng.