Cổ đông trong doanh nghiệp không chỉ là những người góp vốn. Họ nắm giữ quyền lực thực sự đằng sau mọi quyết định lớn. Tại Việt NamổđôngtrongdoanhnghiệpVaitròvàảnhhưởcao lầu ngày lễ， câu chuyện về cổ đông trong doanh nghiệp ngày càng trở nên nóng bỏng khi nhiều công ty niêm yết chứng kiến những cuộc đấu đá nội bộ gay gắt. Điển hình như vụ việc tại một tập đoàn bất động sản lớn vào năm 2023， khi nhóm cổ đông sáng lập mất quyền kiểm soát vào tay cổ đông nước ngoài. Sự kiện này cho thấy cổ đông trong doanh nghiệp có thể thay đổi cục diện chỉ sau một đêm.Vậy cổ đông trong doanh nghiệp thực chất là ai?Họ bao gồm cá nhân， tổ chức， quỹ đầu tư。thậm chí cả nhà nước. Mỗi loại cổ đông trong doanh nghiệp có mục tiêu khác nhau. Cổ đông chiến lược muốn kiểm soát hoạt động， trong khi cổ đông tài chính chỉ quan tâm lợi nhuận ngắn hạn. Tôi từng chứng kiến một công ty công nghệ nhỏ ở Hà Nội: ba cổ đông sáng lập ban đầu nắm 70% cổ phần， nhưng sau hai vòng gọi vốn， tỷ lệ của họ giảm còn 35%. Kết quả?

Họ mất ghế trong hội đồng quản trị. Đó là bài học đắt giá về quyền lực của cổ đông trong doanh nghiệp.Quyền của cổ đông trong doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc biểu quyết. Họ có quyền chất vấn ban điều hành。yêu cầu kiểm toán độc lập， và khởi kiện nếu thấy bất thường. Tuy nhiên， thực tế tại Việt Nam， nhiều cổ đông nhỏ lẻ bị gạt ra ngoài cuộc chơi. Họ không được mời họp， không nhận tài liệu đúng hạn. Một cổ đông cá nhân tại một ngân hàng thương mại cổ phần từng chia sẻ với tôi rằng anh ta phát hiện sai phạm trong báo cáo tài chính nhưng không thể làm gì vì thiếu tiếng nói. Điều này phản ánh khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn về cổ đông trong doanh nghiệp.Ở góc nhìn pháp lý。Luật Doanh nghiệp 2020 đã bổ sung nhiều quy định bảo vệ cổ đông trong doanh nghiệp， đặc biệt là cổ đông thiểu số. Họ có quyền yêu cầu triệu tập đại hội đồng cổ đông nếu nắm giữ từ 5% cổ phần trở lên. Nhưng luật là một chuyện， thực thi lại là chuyện khác. Tòa án kinh tế vẫn còn chậm chạp， và nhiều cổ đông ngại kiện vì chi phí cao. Tôi cho rằng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam cần cởi mở hơn， để cổ đông trong doanh nghiệp thực sự được lắng nghe thay vì chỉ là những cái tên trên sổ sách.Nhìn sang thị trường quốc tế。cổ đông trong doanh nghiệp tại Nhật Bản hay Hàn Quốc thường gắn bó lâu dài， ít đòi hỏi lợi nhuận tức thì. Ngược lại， cổ đông ở Mỹ lại gây áp lực buộc CEO phải tối ưu hóa giá trị trong từng quý. Việt Nam đang ở đâu đó giữa hai thái cực này. Các quỹ đầu tư ngoại như VinaCapital hay Dragon Capital đóng vai trò cổ đông trong doanh nghiệp khá chủ động， nhưng số lượng còn ít. Tương lai， khi thị trường chứng khoán minh bạch hơn， tiếng nói của cổ đông trong doanh nghiệp sẽ mạnh mẽ hơn. Đó là xu hướng không thể đảo ngược.