Hàng loạt doanh nghiệp năng lượng tại Việt Nam đang đối mặt với áp lực tài chính chồng chấtệpnănglượngchậtvậtvớibảohiểmxãhộiNỗilotừnhữngkhoảnnợkéodàcách làm cá nướng， trong đó nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) là vấn đề nhức nhối. Theo số liệu mới nhất từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam， tính đến hết quý II/2024， khối doanh nghiệp năng lượng (bao gồm điện。dầu khí， năng lượng tái tạo) có tổng số nợ BHXH lên tới hàng nghìn tỷ đồng， ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hàng chục nghìn lao động. Điển hình như một doanh nghiệp năng lượng tái tạo tại Ninh Thuận， dù đã đi vào vận hành hơn hai năm nhưng vẫn nợ BHXH của gần 200 công nhân với số tiền gần 5 tỷ đồng. Nguyên nhân được lãnh đạo doanh nghiệp lý giải là do dòng tiền từ các dự án điện mặt trời bị chậm thanh toán， trong khi chi phí vận hành và lãi vay ngân hàng vẫn phải trả đều.Thực tế này không phải cá biệt. Nhiều doanh nghiệp năng lượng， đặc biệt là các đơn vị vừa và nhỏ tham gia vào chuỗi cung ứng điện， đang gặp khó khăn trong việc cân đối tài chính để đóng BHXH đúng hạn. Ông Nguyễn Văn Thắng， kế toán trưởng một công ty thủy điện nhỏ tại Lâm Đồng， chia sẻ: “Chúng tôi hiểu trách nhiệm với người lao động。nhưng giá điện đầu vào không tăng trong khi chi phí bảo trì， vật tư leo thang. Nhiều tháng， ưu tiên trả lương trước， còn BHXH buộc phải chậm lại” Cách hành xử này vô tình đẩy người lao động vào thế bất lợi khi ốm đau， thai sản hay chờ lương hưu. Một công nhân vận hành tại nhà máy điện gió ở Bình Thuận cho biết， chị phát hiện mình bị chậm đóng BHXH suốt 8 tháng khi làm thủ tục hưởng chế độ thai sản， và phải tự ứng tiền viện phí.

Nhìn từ góc độ quản lý， việc doanh nghiệp năng lượng nợ BHXH phản ánh sự thiếu ổn định của thị trường năng lượng trong nước. Cơ chế giá điện chưa thực sự khuyến khích doanh nghiệp tái đầu tư， trong khi các dự án năng lượng tái tạo gặp rào cản về huy động vốn và thủ tục pháp lý. Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên nhận định: “Nợ BHXH ở khối năng lượng là chỉ dấu cho thấy dòng tiền của doanh nghiệp đang bị thắt chặt. Nếu không có giải pháp cơ cấu lại nợ hoặc hỗ trợ lãi suất。tình trạng này sẽ lan rộng” Đáng chú ý， một số doanh nghiệp năng lượng lớn lại ít rơi vào tình trạng này nhờ hợp đồng bao tiêu sản phẩm dài hạn， nhưng các doanh nghiệp nhỏ lẻ cung cấp dịch vụ phụ trợ lại dễ bị tổn thương hơn cả.Cơ quan BHXH các tỉnh đã tăng cường thanh tra， xử phạt hành chính đối với các doanh nghiệp chậm đóng. Tuy nhiên。theo đại diện BHXH tỉnh Bình Thuận， việc xử phạt chỉ là giải pháp tình thế. “Chúng tôi kiên trì đối thoại， nhưng nếu doanh nghiệp không có tiền thì cũng không thể cưỡng chế được. Cần có cơ chế chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế， ngân hàng và BHXH để giám sát dòng tiền” Về phía doanh nghiệp， nhiều đơn vị đề xuất được giãn nợ BHXH từ 6-12 tháng， hoặc cho phép trả chậm với lãi suất ưu đãi. Một số ý kiến còn đề nghị thành lập quỹ hỗ trợ doanh nghiệp năng lượng gặp khó khăn tạm thời， tránh để người lao động gánh hậu quả.Thực tế， câu chuyện nợ BHXH tại doanh nghiệp năng lượng không chỉ là bài toán tài chính đơn thuần. Nó phản ánh mối quan hệ giữa chính sách năng lượng， an sinh xã hội và sự bền vững của doanh nghiệp. Người lao động trong ngành năng lượng thường làm việc trong môi trường đặc thù， nhiều rủi ro tai nạn lao động. Nếu quyền lợi BHXH bị gián đoạn。

niềm tin của họ vào doanh nghiệp và hệ thống an sinh sẽ bị lung lay. Một kỹ sư trẻ tại nhà máy nhiệt điện ở Quảng Ninh bày tỏ: “Chúng tôi không đòi hỏi gì hơn ngoài việc được đóng BHXH đầy đủ để yên tâm cống hiến”