Nhận cổ tức bằng cổ phiếu nghe có vẻ hấp dẫnổtứcbằngcổphiếuảnhhưởngnhưthếnàođếnnhàđầutưcá nấu canh chua giá bao nhiêu， nhưng tác động thực tế lên tài khoản và tâm lý nhà đầu tư không hề đơn giản. Phiên giao dịch ngày 15/8 vừa qua。cổ phiếu HPG của Hòa Phát bất ngờ giảm 2，3% sau khi doanh nghiệp chốt danh sách trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 10%. Nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ tỏ ra hoang mang: cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến giá trị khoản đầu tư của họ?Thực tế， việc nhận thêm cổ phiếu không làm thay đổi tổng tài sản ròng ngay tại thời điểm chia， bởi giá cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm tương ứng. Điều này thường khiến người mới tham gia thị trường cảm thấy “mất tiền” dù số lượng cổ phiếu tăng lên. Tôi từng chứng kiến một nhà đầu tư cá nhân tại sàn VPS phản ánh rằng tài khoản của anh ta hiển thị thêm 500 cổ phiếu nhưng tổng giá trị không đổi， thậm chí còn giảm nhẹ do thuế và phí. Cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến tâm lý?Rõ ràng， nó tạo cảm giác “được chia phần” nhưng cũng dễ dẫn đến kỳ vọng sai lệch nếu không hiểu bản chất.

Cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến quyền lợi cổ đông?Xét về mặt pháp lý， số cổ phiếu mới được bổ sung vào tài khoản， nhưng tỷ lệ sở hữu của mỗi cổ đông trong doanh nghiệp gần như không thay đổi nếu tất cả cùng nhận. Tuy nhiên。pha loãng quyền biểu quyết có thể xảy ra nếu doanh nghiệp phát hành thêm cho đối tác chiến lược hoặc ESOP. Chẳng hạn， tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2024 của một công ty bất động sản niêm yết trên HOSE， cổ đông nhỏ lẻ phản đối phương án trả cổ tức bằng cổ phiếu kết hợp phát hành riêng lẻ vì lo ngại giá trị cổ phiếu bị pha loãng. Thực tế， cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến chỉ số EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) cũng là câu hỏi đáng lưu tâm. Khi số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên， EPS sẽ giảm theo công thức điều chỉnh， dù lợi nhuận sau thuế không đổi. Điều này khiến các chỉ số định giá như P/E trở nên kém hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư tổ chức. Một chuyên viên phân tích tại VCBS nhận định với tôi rằng: “Nhiều doanh nghiệp lạm dụng cổ tức bằng cổ phiếu để giữ lại tiền mặt， nhưng nhà đầu tư cần tỉnh táo nhìn vào dòng tiền thực sự được tạo ra”Vậy cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến giá thị trường trong ngắn hạn?Thống kê từ 50 doanh nghiệp niêm yết trên HNX và HOSE thực hiện trả cổ tức bằng cổ phiếu trong quý II/2024 cho thấy， giá cổ phiếu thường giảm trung bình 8-12% trong vòng 10 ngày sau ngày giao dịch không hưởng quyền， tùy thuộc vào tỷ lệ chia. Tuy nhiên， không ít trường hợp giá phục hồi nhanh chóng nhờ kết quả kinh doanh khả quan. Ví dụ。cổ phiếu DGC của Đức Giang sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 20% đã giảm từ 120.000 đồng xuống 98.000 đồng， nhưng chỉ hai tuần sau đó quay lại mốc 115.000 đồng nhờ lợi nhuận quý III tăng trưởng 30%. Điều này cho thấy cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào nền tảng cơ bản của doanh nghiệp. Nhà đầu tư lướt sóng ngắn hạn có thể lỗ nếu mua trước ngày chốt quyền mà không tính đến điều chỉnh giá， trong khi nhà đầu tư dài hạn hưởng lợi nếu doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng và trả cổ tức tiền mặt trở lại trong các năm sau.

Một góc nhìn khác: cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến chiến lược quản lý danh mục?Nhận cổ phiếu thay vì tiền mặt giúp nhà đầu tư tránh được thuế thu nhập cá nhân 5% trên cổ tức tiền mặt (theo quy định hiện hành)， nhưng lại đối mặt với rủi ro giá giảm khi bán ra. Tôi có quen một nhà đầu tư hưu trí ở Hải Phòng， ông thường chọn nhận cổ tức bằng tiền mặt để trang trải sinh hoạt phí. Khi một doanh nghiệp chuyển sang trả cổ tức bằng cổ phiếu， ông phải bán bớt cổ phiếu để có tiền， và nếu giá xuống thấp， ông lỗ kép. Thực tế。

nhiều công ty lớn như VNM， FPT duy trì chính sách trả cổ tức tiền mặt đều đặn， tạo dòng thu nhập ổn định. Việc doanh nghiệp lựa chọn hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu thường hàm ý họ muốn giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư， nhưng nhà đầu tư cần đọc kỹ báo cáo lưu chuyển tiền tệ để đánh giá tính bền vững. Cổ tức bằng cổ phiếu ảnh hưởng như thế nào đến quyết định nắm giữ cổ phiếu lâu dài?Câu trả lời không cố định， nhưng nguyên tắc là đừng để hình thức chia thưởng đánh lừa về giá trị nội tại. Hãy nhìn vào tỷ lệ cổ tức tiền mặt trên giá và khả năng tạo tiền tự do của doanh nghiệp – đó mới là thước đo thực chất.