Hàng loạt doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ thị trường xuất khẩu về việc phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và giảm phát thải trong toàn bộ quá trình sản xuất. Điều này khiến việc xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu sống còn. Ông Nguyễn Văn HùngệpxâydựngchuỗicungứngbềnvữngKinhnghiệmtừthựctếhướng dẫn giao tiếp hiệu quả， giám đốc một doanh nghiệp dệt may tại Bình Dương， kể lại: “Năm ngoái。một đối tác EU yêu cầu chúng tôi cung cấp dữ liệu truy xuất nguồn gốc cho từng lô vải. Chúng tôi mất gần ba tháng để kết nối với các nhà cung cấp sợi và nhuộm. Nếu không làm， đơn hàng trị giá 2 triệu USD sẽ mất” Câu chuyện này không hiếm. Nhiều doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng theo cách đối phó， nhưng chính những người đi trước lại nhìn thấy cơ hội từ việc tái cấu trúc.

Thực tế cho thấy， các doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng theo hướng bền vững thường bắt đầu từ việc thay đổi tư duy về quan hệ với nhà cung cấp. Thay vì chỉ chọn nơi giá rẻ nhất， họ đàm phán hợp đồng dài hạn dựa trên cam kết về tiêu chuẩn môi trường và xã hội. Bà Trần Thị Mai， phụ trách mua hàng của một công ty thủy sản ở Cần Thơ， chia sẻ: “Chúng tôi từng nhập nguyên liệu từ nhiều nguồn nhỏ lẻ để tiết kiệm chi phí， nhưng chất lượng không ổn định. Khi chuyển sang ký kết với ba hợp tác xã nuôi trồng đạt chứng nhận ASC。chi phí đầu vào tăng 7% nhưng tỷ lệ hàng lỗi giảm một nửa. Điều đó giúp chúng tôi giữ được khách hàng Nhật Bản” Cách làm này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư thời gian đào tạo và giám sát， nhưng đổi lại là sự ổn định và uy tín.Một điểm đáng chú ý là công nghệ đang đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt hơn. Các nền tảng số cho phép doanh nghiệp theo dõi lô hàng theo thời gian thực， dự báo gián đoạn và phản ứng nhanh với biến động giá cả. Tuy nhiên， theo quan sát của tôi， nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn loay hoay vì thiếu dữ liệu liên thông giữa các bộ phận. Anh Lê Quang Dũng， chủ một xưởng sản xuất nội thất gỗ ở Đồng Nai， thừa nhận: “Chúng tôi dùng phần mềm quản lý riêng lẻ， mỗi phòng ban một kiểu. Khi cần truy xuất nguồn gốc gỗ， mất cả ngày mới tổng hợp xong. Giờ chúng tôi đang thử nghiệm một nền tảng đám mây dùng chung， nhưng chi phí ban đầu khá cao” Rõ ràng， số hóa là con đường bắt buộc。nhưng cần có lộ trình phù hợp với nguồn lực.Yếu tố con người và văn hóa hợp tác cũng quyết định thành công của chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng không thể chỉ đặt hàng rồi chờ giao. Họ cần cử nhân sự thường xuyên đến tận nhà máy của đối tác để kiểm tra điều kiện lao động， trao đổi về kế hoạch sản xuất. Bà Mai kể thêm: “Có lần chúng tôi phát hiện nhà cung cấp nhỏ đang xả nước thải chưa qua xử lý. Thay vì chấm dứt hợp đồng ngay， chúng tôi hỗ trợ họ xây bể lắng và đào tạo công nhân. Sau đó， họ trở thành đối tác trung thành và chất lượng ổn định hơn” Điều này cho thấy。

xây dựng chuỗi cung ứng bền vững là quá trình đầu tư vào mối quan hệ， không phải giao dịch một lần.Nhìn từ góc độ thị trường， các doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng bài bản đang có lợi thế cạnh tranh rõ rệt khi đàm phán với các nhãn hàng lớn. Họ có thể đáp ứng yêu cầu về báo cáo phát thải， chứng nhận lao động và truy xuất nguồn gốc nhanh chóng. Tôi cho rằng， trong vài năm tới， những doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ bị loại khỏi các đơn hàng xuất khẩu chủ lực. Ngược lại， những doanh nghiệp dám tái cấu trúc chuỗi cung ứng từ gốc sẽ tạo được niềm tin và có thể mở rộng quy mô. Câu chuyện của ông Hùng hay bà Mai không phải ngoại lệ。

mà là tín hiệu cho thấy một làn sóng dịch chuyển đang diễn ra mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.