Một lô hàng thiết bị điện tử từ Hàn Quốc về cảng Hải Phòng tuần trước không còn được đóng gói theo kiểu "hàng gấpướngnhậpkhẩuhiệnnayKhidoanhnghiệpViệtchuyểntừmuanhanhsangmuakhéhướng dẫn vay vốn ngân hàng， giao ngay" như trước. Đại diện một công ty nhập khẩu tại TP.HCM cho biết họ mất thêm gần hai tuần để đàm phán lại giá và kiểm tra chứng từ. "Giờ không ai dám nhập ồ ạt nữa， vì tỷ giá và thuế thay đổi từng tháng"， anh nói. Câu chuyện nhỏ đó phản ánh một thực tế lớn hơn: nhập khẩu xu hướng hiện nay không còn là cuộc đua về số lượng mà là cuộc chơi của sự chọn lọc.Tôi có dịp theo chân một doanh nghiệp chuyên nhập khẩu nguyên liệu nhựa từ Trung Đông. Trước đây， họ đặt hàng theo quý với khối lượng lớn để hưởng chiết khấu. Năm nay。kế hoạch thay đổi: chia nhỏ đơn hàng， tăng tần suất nhập và linh hoạt chuyển sang nguồn hàng trong nước nếu giá thế giới biến động mạnh. "Chúng tôi học cách sống chung với rủi ro"， giám đốc mua hàng nói. Đây là biểu hiện rõ nét của nhập khẩu xu hướng hiện nay: ưu tiên quản trị rủi ro hơn là tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn. Theo số liệu sơ bộ từ Tổng cục Hải quan， kim ngạch nhập khẩu 8 tháng đầu năm tăng nhẹ so với cùng kỳ， nhưng số lượng doanh nghiệp tham gia nhập khẩu lại giảm. Điều đó cho thấy các nhà nhập khẩu nhỏ， thiếu năng lực đang bị đào thải， nhường sân cho những đơn vị có chiến lược bài bản.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ cấu mặt hàng nhập khẩu đang dịch chuyển. Máy móc， thiết bị phục vụ sản xuất và nguyên phụ liệu cho ngành dệt may， da giày vẫn chiếm tỷ trọng lớn。nhưng hàng tiêu dùng cao cấp nhập khẩu trực tiếp đang chững lại. Ngược lại， nhập khẩu linh kiện điện tử và vật liệu pin cho các dự án năng lượng tái tạo tăng mạnh. Có thể thấy nhập khẩu xu hướng hiện nay gắn chặt với chuyển dịch sản xuất trong nước: doanh nghiệp nhập cái họ không tự làm được， thay vì nhập những thứ có thể mua trong nước với giá tương đương. Một chủ cửa hàng thiết bị gia dụng tại Hà Nội thừa nhận: "Trước tôi nhập nồi chiên không dầu từ Trung Quốc về bán， giờ chuyển sang lấy hàng của một nhà máy trong nước vì giá tốt hơn， lại không lo thuế nhập khẩu tăng".Về phía cơ quan quản lý， các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA， CPTPP đang tạo ra cả cơ hội và áp lực. Hàng nhập khẩu từ châu Âu vào Việt Nam được hưởng thuế thấp hơn， nhưng doanh nghiệp trong nước cũng phải cạnh tranh khốc liệt hơn. Tôi cho rằng nhập khẩu xu hướng hiện nay không thể tách rời yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng. Một lô hàng nông sản nhập từ Úc về cảng Cát Lái gần đây bị giữ lại vì thiếu chứng nhận kiểm dịch thực vật， dù trước đó cùng mặt hàng này từng được thông quan nhanh. Doanh nghiệp buộc phải tái xuất， lỗ nặng. Câu chuyện là lời cảnh báo: nhập khẩu giờ không chỉ là giá và thời gian。mà còn là sự am hiểu quy định.Nhìn rộng hơn， nhập khẩu xu hướng hiện nay đang phản ánh tâm lý thận trọng của cả nền kinh tế. Doanh nghiệp không còn mặn mà với những hợp đồng nhập khẩu dài hạn， thay vào đó là các thỏa thuận ngắn hạn， có điều khoản điều chỉnh giá linh hoạt. Một số đơn vị chuyển sang nhập khẩu ủy thác để giảm gánh nặng vốn và thủ tục. Dù vậy， áp lực chi phí logistics và biến động tỷ giá vẫn là bài toán chưa có lời giải. Có lẽ。trong vài năm tới， nhập khẩu sẽ ngày càng giống một kỹ năng quản trị hơn là một hoạt động mua bán đơn thuần.