Nhiều người vẫn nghĩ báo cáo thường niên là quy định có từ lâuáocáothườngniênápdụngtừkhinàoNhìnlạimốcthờigianvàthựctếdoanhnghiệbánh cuốn buổi tối， nhưng thực tế chỉ mới bắt buộc tại Việt Nam từ năm 2015. Cụ thể。Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực từ 1/7/2015 yêu cầu công ty cổ phần phải công bố báo cáo thường niên. Trước đó， khái niệm này gần như chỉ xuất hiện ở các doanh nghiệp niêm yết theo thông lệ quốc tế. Tôi nhớ năm 2014， khi làm tư vấn cho một công ty chứng khoán nhỏ， họ loay hoay không biết mẫu báo cáo ra sao vì chưa có hướng dẫn cụ thể. Phải đến khi Thông tư 155/2015/TT-BTC ra đời， hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán， thì báo cáo thường niên mới có khung pháp lý rõ ràng. Vậy câu hỏi “báo cáo thường niên áp dụng từ khi nào” thực chất phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp và sàn niêm yết.Với công ty đại chúng， mốc 1/1/2016 là thời điểm bắt buộc phải nộp báo cáo thường niên cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Nhưng nếu là doanh nghiệp tư nhân hay công ty TNHH， không có quy định bắt buộc. Tôi từng chứng kiến một xưởng sản xuất gỗ ở Bình Dương， chủ doanh nghiệp bảo “báo cáo thường niên áp dụng từ khi nào mà tôi chưa thấy ai nhắc”. Họ chỉ làm báo cáo tài chính thuế. Điều này cho thấy sự hiểu nhầm phổ biến: nhiều người đồng nhất báo cáo thường niên với báo cáo tài chính. Thực tế， báo cáo thường niên còn bao gồm báo cáo của Hội đồng quản trị， Ban kiểm soát。

thuyết minh về quản trị công ty. Mãi đến năm 2020， khi Luật Doanh nghiệp 2020 sửa đổi， khái niệm này vẫn giữ nguyên phạm vi áp dụng cho công ty cổ phần. Có một điểm đáng chú ý: từ 1/1/2021， Nghị định 155/2020/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chứng khoán， yêu cầu công ty đại chúng phải công bố báo cáo thường niên trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Chậm nhất là 31/3 hàng năm. Tôi thấy nhiều doanh nghiệp vẫn nộp trễ， thậm chí đến tháng 6 mới có. Điều này ảnh hưởng đến uy tín với nhà đầu tư.Vậy báo cáo thường niên áp dụng từ khi nào cho các công ty niêm yết trên HNX và HOSE?Trước năm 2015， chỉ có một số ít doanh nghiệp tự nguyện làm theo chuẩn mực kế toán quốc tế. Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) ban hành quy chế công bố thông tin từ năm 2007， nhưng không bắt buộc báo cáo thường niên. Đến khi Thông tư 52/2012/TT-BTC ra đời， rồi sau đó là Thông tư 155/2015/TT-BTC， mới có hiệu lực từ 1/1/2016. Tôi có quen một kế toán trưởng của một công ty niêm yết trên HNX。chị kể rằng năm 2015 chị phải thức trắng nhiều đêm để chuyển đổi từ báo cáo tài chính sang báo cáo thường niên theo mẫu mới. Chị bảo: “Trước đây làm sơ sài lắm， chỉ cần đủ số liệu. Giờ phải thêm phần phân tích rủi ro， chiến lược kinh doanh， thậm chí cả thông tin về thành viên Hội đồng quản trị”. Đó là hệ quả của việc áp dụng báo cáo thường niên từ khi nào trở nên rõ ràng hơn. Với các công ty đại chúng quy mô lớn， mốc 2016 là dấu son. Còn với doanh nghiệp nhỏ và vừa， họ vẫn thờ ơ vì không thuộc đối tượng bắt buộc.Một câu hỏi khác: báo cáo thường niên áp dụng từ khi nào đối với các tổ chức tín dụng?Ngân hàng Nhà nước có Thông tư 36/2015/TT-NHNN。

yêu cầu các tổ chức tín dụng công bố báo cáo thường niên từ năm 2016. Tôi nhớ vụ Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam (VNCB) năm 2015 từng bị nhắc nhở vì chậm công bố báo cáo thường niên. Sau đó， Ngân hàng Nhà nước siết chặt hơn. Đến năm 2019， Luật Ngân hàng Nhà nước sửa đổi vẫn giữ nguyên yêu cầu này. Có thể thấy， báo cáo thường niên không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ minh bạch hóa. Tuy nhiên， nhiều doanh nghiệp vẫn đối phó bằng cách làm cho có. Tôi từng đọc một báo cáo thường niên của một công ty thủy sản niêm yết trên HOSE， phần phân tích chiến lược chỉ vỏn vẹn 2 trang， trong khi báo cáo tài chính dài 50 trang. Điều đó cho thấy việc áp dụng từ khi nào không quan trọng bằng việc thực thi như thế nào.Tóm lại， mốc thời gian áp dụng báo cáo thường niên tại Việt Nam không đồng nhất. Với công ty đại chúng， mốc 1/1/2016 theo Thông tư 155/2015/TT-BTC là quan trọng nhất. Với tổ chức tín dụng， là năm 2016 theo Thông tư 36/2015/TT-NHNN. Với doanh nghiệp nhỏ， không có quy định bắt buộc. Cá nhân tôi cho rằng， việc áp dụng báo cáo thường niên từ khi nào nên được hiểu gắn với từng loại hình cụ thể. Đừng đợi đến khi bị xử phạt mới làm. Bởi lẽ。một báo cáo thường niên chỉn chu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tạo niềm tin với đối tác， nhà đầu tư. Thực tế， nhiều công ty khởi nghiệp hiện nay dù chưa bắt buộc vẫn tự nguyện làm báo cáo thường niên để gọi vốn. Đó là tín hiệu tích cực. Còn bạn， nếu đang điều hành doanh nghiệp， hãy kiểm tra xem mình thuộc nhóm nào để biết chính xác báo cáo thường niên áp dụng từ khi nào.