Hàng loạt doanh nghiệp nhập khẩu tại TP.HCM vừa nhận thông báo truy thu thuế vì hạch toán sai tỷ giá tính thuế. Một giám đốc chia sẻ: “Chúng tôi nhập lô hàng từ Nhậtệpnhậpkhẩucầnkếtoándoanhnghiệpchuyênsâuđểtránhrủirothuếtôm nướng ngon gần đây， áp dụng tỷ giá ngày thanh toán thay vì ngày đăng ký tờ khai， thế là bị phạt gần 200 triệu đồng” Sai sót tưởng nhỏ này lặp lại ở không ít công ty。cho thấy vai trò của kế toán doanh nghiệp trong hoạt động nhập khẩu không chỉ là ghi sổ， mà còn là lá chắn thuế.Thực tế， kế toán doanh nghiệp tại các đơn vị nhập khẩu phải xử lý đồng thời nhiều luồng dữ liệu: tờ khai hải quan。hóa đơn thương mại， vận đơn， chứng từ thanh toán quốc tế. Mỗi chứng từ có ngày tháng và ngoại tệ khác nhau. Chị Lan， kế toán trưởng một công ty nhập khẩu thiết bị y tế， kể: “Có lô hàng về trước nhưng hóa đơn về sau， nếu không đối chiếu kỹ， kế toán dễ hạch toán trùng hoặc bỏ sót chi phí vận chuyển， làm tăng thuế nhập khẩu phải nộp” Những tình huống như vậy đòi hỏi kế toán doanh nghiệp phải am hiểu cả nghiệp vụ hải quan lẫn chuẩn mực kế toán Việt Nam.Một điểm nóng khác là thuế nhà thầu nước ngoài. Khi doanh nghiệp nhập khẩu trả tiền bản quyền， phí tư vấn cho đối tác nước ngoài。kế toán doanh nghiệp phải xác định đúng nghĩa vụ thuế nhà thầu để khấu trừ và kê khai. Bỏ qua bước này， doanh nghiệp có thể bị ấn định thuế và chịu lãi phạt. Anh Tuấn， chủ một doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện điện tử， cho biết: “Thuê dịch vụ kế toán bên ngoài nhưng họ không rành thuế nhà thầu， chúng tôi tự làm thì sai. Từ ngày tuyển kế toán doanh nghiệp có chứng chỉ hành nghề， mọi thứ vào nề nếp hơn”Rủi ro không chỉ đến từ thuế. Hàng nhập khẩu thường xuyên thay đổi mã HS。thuế suất ưu đãi theo hiệp định thương mại. Kế toán doanh nghiệp cần cập nhật biểu thuế và theo dõi hiệu lực của từng FTA để tận dụng ưu đãi hợp pháp. Có trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu từ Hàn Quốc， tưởng được hưởng thuế 0% theo VKFTA nhưng do chứng từ chưa đúng mẫu， phải chịu thuế suất MFN 12%. Nếu kế toán doanh nghiệp kiểm tra kỹ bộ chứng từ trước khi khai báo， khoản chênh lệch hàng trăm triệu đã không xảy ra.

Nhìn từ góc độ quản trị， doanh nghiệp nhập khẩu nên xem kế toán doanh nghiệp là bộ phận kiểm soát nội bộ。không chỉ là người ghi chép. Khi kế toán tham gia từ khâu đàm phán hợp đồng， lựa chọn điều kiện Incoterms， họ có thể tư vấn cách phân bổ chi phí hợp lý để tối ưu thuế. Kinh nghiệm cho thấy những doanh nghiệp đầu tư đúng mức cho kế toán doanh nghiệp thường ít bị truy thu， hoàn thuế nhanh hơn và yên tâm tập trung vào kinh doanh.