Giá cước vận tải biển từ Việt Nam đi châu Âu đã tăng gấp ba lần trong sáu tháng qua. Đó là con số mà bất kỳ ai làm xuất nhập khẩu cũng phải giật mình. Anh Nguyễn Văn HùngílogisticstăngvọtDoanhnghiệpViệtchậtvậttìmlốithoágiảm stress， giám đốc một công ty gỗ nội thất ở Bình Dương， kể rằng lô hàng 40 feet trước đây chỉ tốn 2.500 USD thì nay lên tới 7.200 USD. “Lợi nhuận mỏng như tờ giấy， giờ cước vận chuyển còn cao hơn cả tiền hàng”。anh Hùng nói trong điện thoại， giọng đầy mệt mỏi. Không riêng gì anh， hàng trăm doanh nghiệp ở các khu công nghiệp phía Nam đang đối mặt với bài toán chi phí logistics leo thang chưa từng thấy.Điều gì đẩy chi phí logistics lên đỉnh điểm?Có thể kể đến ba yếu tố chính. Thứ nhất， giá nhiên liệu tàu biển tăng 40% so với đầu năm do căng thẳng địa chính trị ở Biển Đỏ. Thứ hai。tình trạng thiếu container rỗng trầm trọng khi các hãng tàu ưu tiên tuyến xuyên Thái Bình Dương. Thứ ba， chi phí lưu kho bãi tại các cảng lớn như Cát Lái， Cái Mép cũng nhích lên 15-20% vì lượng hàng tồn tăng. Chị Trần Thị Mai， chủ một đại lý vận tải nhỏ ở quận 4， TP.HCM， than thở: “Khách hỏi giá xong lắc đầu quay đi. Tôi mất ba hợp đồng chỉ trong một tuần vì không thể thương lượng nổi với hãng tàu”. Những con số này không chỉ là câu chuyện của riêng ai.Nhìn vào cơ cấu chi phí logistics của một container đi Mỹ， phần vận tải biển chiếm 60%， phí cảng và thủ tục chiếm 25%， còn lại là vận tải nội địa và các loại phụ phí. Đáng chú ý。

phụ phí (THC， BAF， CAF) đang trở thành gánh nặng vô hình. Có lô hàng， phụ phí còn cao hơn cước chính. Anh Hùng bổ sung: “Hãng tàu thông báo tăng phụ phí liên tục， mỗi tuần một kiểu. Doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không có quyền thương lượng”. Thực tế， nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang vận tải đường sắt hoặc đường bộ sang Trung Quốc để tránh cước biển， nhưng chi phí cũng không rẻ hơn là bao， lại thêm rủi ro hư hỏng hàng hóa. Cá nhân tôi cho rằng， giải pháp tình thế này chỉ kéo dài thêm nỗi đau.Vậy đâu là lối thoát?

Một số doanh nghiệp lớn đã ký hợp đồng dài hạn với hãng tàu để khóa giá， nhưng số này rất ít. Đa phần vẫn chịu cảnh giá tăng theo tháng. Hiệp hội Logistics Việt Nam kiến nghị giảm 50% phí hạ tầng cảng biển và đơn giản hóa thủ tục hải quan điện tử. Tuy nhiên， theo quan sát của tôi。những động thái này vẫn chưa đủ mạnh. Chị Mai nói thẳng: “Nhà nước cần can thiệp vào giá cước， chứ để hãng tàu tự tung tự tác thì doanh nghiệp chết hết”. Trong khi chờ đợi， nhiều công ty đang tự cắt giảm nhân sự， thu hẹp sản xuất， thậm chí từ chối đơn hàng nhỏ lẻ. Một cuộc khủng hoảng logistics âm thầm diễn ra， và nó không chỉ là câu chuyện chi phí.Nhìn rộng ra， chi phí logistics ở Việt Nam vốn đã cao hơn Thái Lan。Malaysia 10-15% do hạ tầng chưa đồng bộ. Giờ đây， khi giá cước quốc tế tăng sốc， khoảng cách càng nới rộng. Tôi từng chứng kiến một lô hàng cà phê của Đắk Lắk phải nằm bãi ba tuần vì không đủ container， đội chi phí lưu kho thêm 8 triệu đồng. Người nông dân không biết， doanh nghiệp xuất khẩu cũng không ngờ. Nếu tình trạng này kéo dài đến hết năm， dự báo sẽ có ít nhất 20% doanh nghiệp vừa và nhỏ phá sản hoặc chuyển sang thị trường nội địa. Câu chuyện chi phí logistics không còn là bài toán kinh tế đơn thuần， nó là cuộc chiến sinh tồn.