Vụ trật bánh tàu hàng tại ga Sóng Thần hồi tháng 3 vừa qua khiến hàng trăm tấn hàng hóa bị hư hỏngảntrịrủirotrongvậntảiđườngsắtKinhnghiệmtừthựctếgiải pháp chuyển đổi nghề nghiệp， thiệt hại ước tính hàng tỷ đồng. Nguyên nhân ban đầu được xác định do ray bị nứt mà không được phát hiện kịp thời. Sự việc này gióng lên hồi chuông về tầm quan trọng của vận tải đường sắt quản trị rủi ro – một lĩnh vực thường bị xem nhẹ trong ngành logistics.Thực tế， rủi ro trong vận tải đường sắt không chỉ đến từ cơ sở hạ tầng xuống cấp. Đó còn là sự chồng chéo giữa yếu tố con người， thời tiết và áp lực vận hành. Một chuyên gia tại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi từng chứng kiến đoàn tàu suýt trật bánh vì đá lăn từ ta-luy xuống đường ray sau mưa lớn. Nếu không có hệ thống cảnh báo sớm， hậu quả khó lường”

Vậy vận tải đường sắt quản trị rủi ro cần bắt đầu từ đâu?Trước tiên， phải kể đến việc ứng dụng công nghệ cảm biến IoT để theo dõi tình trạng ray， cầu và đầu máy theo thời gian thực. Các tuyến đường sắt ở Nhật Bản hay Đức đã làm điều này từ lâu. Ở Việt Nam， một số đoạn trên tuyến Bắc – Nam đang thử nghiệm hệ thống giám sát tự động， nhưng tiến độ còn chậm. Điều đáng nói là chi phí đầu tư ban đầu cao。song nếu so với thiệt hại do tai nạn， con số ấy chẳng đáng là bao.Yếu tố con người cũng không kém phần quan trọng. Các lái tàu， nhân viên gác ghi thường xuyên đối mặt với ca làm việc dài， áp lực đúng giờ. Một cuộc khảo sát nội bộ tại ga Đà Nẵng cho thấy 40% nhân viên thừa nhận từng mắc lỗi do mệt mỏi. Giải pháp?Luân ca hợp lý， đào tạo định kỳ về nhận diện rủi ro và xây dựng văn hóa báo cáo sự cố không đổ lỗi. Tôi từng chứng kiến một tổ trưởng ga nhỏ ở Nghệ An tự bỏ tiền túi mua sổ tay ghi chép các điểm xung yếu trên tuyến. Việc nhỏ ấy lại giúp ngăn chặn hai vụ va chạm trong năm ngoái.

Cuối cùng， vận tải đường sắt quản trị rủi ro không thể tách rời khỏi dữ liệu. Việc phân tích các sự kiện quá khứ， từ trật bánh đến chậm tàu。sẽ chỉ ra mô hình rủi ro. Chẳng hạn， mùa mưa bão thường đi kèm sạt lở ở miền Trung， trong khi mùa khô lại gia tăng nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện. Nắm bắt được quy luật này， các đơn vị có thể chủ động điều chỉnh lịch trình， bố trí nhân lực và vật tư dự phòng. Đừng đợi đến khi tai nạn xảy ra mới cuống cuồng khắc phục. Quản trị rủi ro là làm việc trước khi rủi ro thành hiện thực.