Cuộc họp giữa đại diện Ngân hàng Nhà nước và sáu doanh nghiệp năng lượng lớn tại Hà Nội kéo dài hơn dự kiến. Ông Trần Đình LongệpnănglượngchậtvậtvớihạnmứctíndụngGócnhìntừmộtcuộchọpcăngthẳghẹ hấp tại nhà， một giám đốc tài chính của công ty điện gió tại Bình Thuận。đập tay xuống bàn: "Chúng tôi có hợp đồng mua bán điện với EVN， có dòng tiền ổn định， vậy mà hạn mức tín dụng năm nay bị cắt giảm 30% so với năm ngoái. Làm sao xoay vốn cho dự án mới?" Câu hỏi ấy không chỉ của riêng ông Long. Nhiều doanh nghiệp năng lượng， từ thủy điện nhỏ đến điện mặt trời áp mái， đang đối mặt với thực tế: hạn mức tín dụng trở thành rào cản lớn hơn cả giá điện hay thủ tục đầu tư.Thực tế tại các tỉnh thành cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Nhóm doanh nghiệp năng lượng tái tạo quy mô vừa và nhỏ gần như bị "đóng băng" hạn mức. Chị Nguyễn Thị Hà， kế toán trưởng một công ty điện mặt trời tại Ninh Thuận， kể: "Năm 2023， ngân hàng thương mại cổ phần còn giải ngân 80% kế hoạch. Sang 2024。hạn mức tín dụng giảm còn 50%， lãi suất lại tăng thêm 2，5 điểm phần trăm. Chúng tôi phải dùng vốn tự có để trả nợ gốc， không dám mở rộng." Trong khi đó， các tập đoàn lớn như PVN hay EVN vẫn duy trì được hạn mức cao nhờ tài sản thế chấp và quan hệ tín dụng lâu năm. Sự bất công này khiến nhiều doanh nghiệp năng lượng nhỏ lẻ chuyển sang vay nóng hoặc tìm kiếm nhà đầu tư nước ngoài với chi phí cao hơn.Tại sao hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp năng lượng lại bị siết?Một cán bộ tín dụng tại Vietcombank chi nhánh TP.HCM lý giải: "Năng lượng là lĩnh vực rủi ro dài hạn. Chúng tôi phải tuân thủ hệ số an toàn vốn， trong khi tỷ lệ nợ xấu của một số dự án điện gió。điện mặt trời đang tăng. Hạn mức tín dụng không chỉ là con số， nó phản ánh xếp hạng tín nhiệm nội bộ." Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp năng lượng phải chứng minh hiệu quả tài chính rõ ràng hơn. Một số công ty đã xoay xở bằng cách phát hành trái phiếu doanh nghiệp， nhưng kênh này cũng gặp khó khi thanh khoản thị trường yếu. Cá nhân tôi cho rằng， nếu không có cơ chế đặc thù cho hạn mức tín dụng xanh， nhiều dự án năng lượng sạch sẽ chậm tiến độ， ảnh hưởng đến cam kết COP26 của Việt Nam.

Điểm sáng hiếm hoi đến từ một vài ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ， nơi họ thí điểm gói hạn mức tín dụng riêng cho doanh nghiệp năng lượng có chứng nhận tín dụng xanh. Anh Lê Văn Thắng， giám đốc một công ty điện gió tại Quảng Trị， chia sẻ: "Nhờ tham gia chương trình tín dụng xanh。hạn mức tín dụng của chúng tôi được nới thêm 20%， lãi suất ưu đãi 8。5%/năm. Nhưng thủ tục thì rườm rà， mất gần bốn tháng thẩm định." Con số 20% ấy không đủ để bù đắp khoản thiếu hụt 30% mà ông Long phản ánh. Thị trường đang chờ đợi một khung pháp lý rõ ràng hơn， nơi hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp năng lượng không còn là ẩn số.Nhìn từ góc độ vĩ mô。việc điều chỉnh hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp năng lượng cần gắn với chu kỳ đầu tư. Nhiều chuyên gia đề xuất Ngân hàng Nhà nước nên có hạn mức tín dụng riêng theo từng loại hình năng lượng， thay vì áp chung. Bản thân tôi từng chứng kiến một dự án điện mặt trời tại Đắk Lắk phải dừng thi công vì ngân hàng đột ngột hạ hạn mức tín dụng từ 500 tỷ xuống 200 tỷ đồng. Thiệt hại không chỉ là tiền， mà còn là niềm tin của nhà đầu tư. Nếu không giải quyết sớm， làn sóng doanh nghiệp năng lượng rút khỏi thị trường sẽ lan rộng， để lại khoảng trống khó lấp đầy trong quy hoạch điện VIII.