Hơn 2.000 doanh nghiệp khai khoáng trên cả nước đã phát hành hóa đơn điện tử chỉ trong quý đầu năm nayóađơnđiệntửtrongkhoángsảnChuyểnbiếntừnhữngconsốbiếtnóbún mắm miền Trung， theo số liệu từ Tổng cục Thuế. Con số này tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái. Điều đáng nói là không phải doanh nghiệp nào cũng hào hứng. Ông Nguyễn Văn Hùng。giám đốc một công ty khai thác đá ở Nghệ An， thẳng thắn: “Trước đây cứ mỗi chuyến xe đá xuất bến là một tờ hóa đơn giấy， kẹp vào sổ theo dõi. Giờ chuyển hết lên hệ thống， ban đầu anh em kế toán kêu trời vì phải nhập liệu nhiều. Nhưng sau hai tháng， thấy đối chiếu nhanh hơn hẳn”Thực tế， khoáng sản là lĩnh vực nhạy cảm về hóa đơn. Trước đây， không ít trường hợp mua bán đá， cát， quặng mà không có chứng từ， hoặc hóa đơn ghi sai lệch khối lượng， chủng loại. Khi cơ quan thuế đẩy mạnh hóa đơn điện tử， mọi giao dịch từ khâu khai thác đến vận chuyển， tiêu thụ đều phải có mã tra cứu. Chị Lê Thị Mai， kế toán trưởng một doanh nghiệp khai thác cát ở Đồng Nai， kể: “Có lần đoàn kiểm tra yêu cầu đối chiếu sản lượng khai thác với số hóa đơn đã xuất. Nếu vẫn dùng hóa đơn giấy。chúng tôi mất cả buổi lục sổ. Còn bây giờ， xuất trình file điện tử là xong， khớp ngay”Dữ liệu từ ngành thuế cho thấy số hóa đơn điện tử phát hành trong lĩnh vực khoáng sản tăng trung bình 15% mỗi tháng trong sáu tháng gần đây. Tuy nhiên， tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tuân thủ vẫn thấp hơn mức chung. Nhiều hộ khai thác đá， cát quy mô nhỏ ở các tỉnh miền núi phía Bắc vẫn loay hoay với phần mềm。thậm chí có nơi dùng hóa đơn điện tử nhưng không kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Một cán bộ thuế tại Lào Cai chia sẻ: “Chúng tôi phải xuống tận mỏ để hướng dẫn. Có hộ mất cả tuần mới phát hành được hóa đơn đầu tiên. Nhưng khi quen rồi， họ lại thấy tiện vì không phải mua phôi hóa đơn giấy”Điểm mấu chốt nằm ở khâu kiểm soát sau hóa đơn. Khi tất cả giao dịch khoáng sản được ghi nhận bằng hóa đơn điện tử， cơ quan thuế có thể đối chiếu tự động giữa sản lượng khai thác được cấp phép， sản lượng vận chuyển và sản lượng tiêu thụ. Những sai lệch bất thường sẽ lộ ra ngay. Ông Trần Đức Anh。

chuyên gia thuế tại TP.HCM， nhận định: “Hóa đơn điện tử không chỉ là chuyện kỹ thuật. Nó tạo ra dấu vết số cho từng tấn quặng. Doanh nghiệp nào làm ăn chân chính sẽ thấy nhẹ người hơn vì không còn bị đối thủ dùng hóa đơn giấy để ép giá”Câu chuyện ở một mỏ đá tại Hà Nam là ví dụ. Sau khi chuyển sang hóa đơn điện tử， doanh nghiệp phát hiện chênh lệch 8% giữa sản lượng xuất bán và sản lượng ghi nhận trên cân điện tử. Truy ra thì một nhân viên cân đã tự ý điều chỉnh số liệu. Nếu không có hóa đơn điện tử đối chiếu tự động， sai sót này khó bị phát hiện. “Cái lợi rõ nhất là tính minh bạch” ông Hùng nói thêm. “Khách hàng lớn giờ yêu cầu hóa đơn điện tử ngay khi nhận hàng. Không có， họ không thanh toán”Vẫn còn những vướng mắc. Nhiều doanh nghiệp phản ánh chi phí phần mềm và chữ ký số ban đầu khá cao so với lợi nhuận từ khai thác quy mô nhỏ. Hạ tầng mạng ở vùng sâu vùng xa chập chờn khiến việc phát hành hóa đơn ngay tại mỏ gặp khó. Dù vậy， xu hướng là không thể đảo ngược. Khi cơ quan thuế siết chặt quản lý khoáng sản bằng dữ liệu điện tử。

những doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ tự đánh mất lợi thế cạnh tranh. Hóa đơn điện tử trong khoáng sản， vì thế， không còn là lựa chọn mà đã thành điều kiện bắt buộc để tồn tại.