hị trường xi măng Việt Nam đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các doanh nghiệp tư nhân xi măng. Nếu như cách đây một thập kỷệptưnhânximăngTháchthứcvàcơhộitrongthịtrườngcạbột gạo giá rẻ， sân chơi chủ yếu thuộc về các tổng công ty nhà nước như Vicem。thì nay các doanh nghiệp tư nhân xi măng đã khẳng định vị thế với thị phần ngày càng lớn. Theo số liệu từ Hiệp hội Xi măng Việt Nam， tính đến cuối năm 2023， các doanh nghiệp tư nhân xi măng chiếm gần 45% tổng công suất toàn ngành， tương đương khoảng 45 triệu tấn/năm. Điều này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong cấu trúc ngành.

Một trong những cái tên nổi bật là Công ty CP Xi măng Xuân Thành (Hà Nam). Từ một doanh nghiệp nhỏ thành lập năm 2009， Xuân Thành đã vươn lên trở thành một trong những nhà sản xuất xi măng lớn nhất miền Bắc với công suất 4，5 triệu tấn/năm. Ông Nguyễn Văn A。chuyên gia phân tích ngành vật liệu xây dựng， nhận định: “Các doanh nghiệp tư nhân xi măng như Xuân Thành， Thành Thắng， Long Sơn đã tận dụng lợi thế về công nghệ mới， quản trị linh hoạt để giảm chi phí sản xuất， từ đó cạnh tranh hiệu quả với các doanh nghiệp nhà nước” Thực tế， Xuân Thành đầu tư dây chuyền đồng bộ từ châu Âu， tự động hóa cao， giúp tiết kiệm 15% năng lượng so với công nghệ cũ.Tuy nhiên， không phải mọi thứ đều thuận lợi. Các doanh nghiệp tư nhân xi măng đang đối mặt với áp lực kép: chi phí nguyên liệu đầu vào tăng vọt và dư cung kéo dài. Giá than， điện tăng 20-30% từ năm 2022 khiến biên lợi nhuận gộp của nhiều doanh nghiệp giảm từ 18% xuống còn 12%. Ông Trần Đức B， Giám đốc một doanh nghiệp xi măng tại Ninh Bình。chia sẻ: “Chúng tôi phải chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ thị phần. Nhiều lô hàng xuất khẩu sang Bangladesh， Philippines cũng gặp khó vì giá cước vận tải tăng gấp đôi” Dù vậy， điểm sáng đến từ thị trường nội địa khi nhu cầu xây dựng hạ tầng và nhà ở tại các đô thị vệ tinh vẫn tăng trưởng 6-7%/năm.Điểm khác biệt của doanh nghiệp tư nhân xi măng nằm ở chiến lược linh hoạt. Họ không ngần ngại thử nghiệm các dòng sản phẩm mới như xi măng xanh， xi măng ít clinker， hay tận dụng tro bay từ nhà máy nhiệt điện. Chẳng hạn， Xi măng Long Sơn (Thanh Hóa) đã ký hợp đồng cung cấp xi măng cho dự án đường cao tốc Bắc – Nam， khẳng định chất lượng ngang ngửa hàng ngoại. Một lãnh đạo của Long Sơn tiết lộ: “Chúng tôi dùng 30% phụ gia khoáng để giảm giá thành， nhưng vẫn đảm bảo cường độ nén sau 28 ngày đạt 52。5 MPa” Cách làm này giúp doanh nghiệp tư nhân xi măng vừa cạnh tranh về giá， vừa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.Nhìn về tương lai， dư địa cho doanh nghiệp tư nhân xi măng vẫn còn lớn khi Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công và phát triển nhà ở xã hội. Nhưng cuộc chơi sẽ khốc liệt hơn khi các ông lớn nước ngoài như Siam Cement， SCG hay Holcim mở rộng đầu tư. Tôi cho rằng， doanh nghiệp tư nhân xi măng cần tập trung vào ba trụ cột: tối ưu logistics bằng đường sắt và đường thủy。

số hóa quản lý bán hàng， và xây dựng thương hiệu gắn với trách nhiệm môi trường. Nếu làm được， họ không chỉ giữ vững thị phần mà còn vươn ra khu vực. Một tín hiệu tích cực: xuất khẩu xi măng của khối tư nhân đạt 12 triệu tấn trong 6 tháng đầu năm 2024， tăng 8% so với cùng kỳ.