uật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 có hiệu lực từ 1/1/2023 đã thay đổi cách doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận đăng ký bảo hộ thương hiệu. Một giám đốc marketing tại TP.HCM kể lại: “Chúng tôi nộp đơn cho nhãn hiệu mớiđịnhhiệnhànhvềthươnghiệudoanhnghiệpNhữngđiểmcầnlưuýbò né hôm nay， nhưng bị từ chối vì trùng với một thương hiệu đã hết hạn 5 năm nhưng vẫn được coi là có quyền ưu tiên. Mất gần 8 tháng mới giải trình xong” Sự việc cho thấy nắm vững quy định hiện hành không còn là việc của riêng bộ phận pháp chế. Bất kỳ ai làm thương hiệu doanh nghiệp đều phải hiểu luật chơi.Khoản 2 Điều 6 Nghị định 65/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về thủ tục đăng ký nhãn hiệu đã bổ sung yêu cầu mô tả rõ “dấu hiệu nhìn thấy được” đối với nhãn hiệu âm thanh và mùi. Trước đây， các doanh nghiệp sản xuất nước hoa hay thực phẩm chức năng gặp khó vì không thể mô tả mùi bằng lời. Giờ đây， họ phải nộp bản ghi âm hoặc tệp dữ liệu số hóa kèm mô tả kỹ thuật. Một chủ doanh nghiệp ngành gia vị ở Hà Nội cho biết: “Tôi mất ba tuần làm việc với đơn vị tư vấn chỉ để chuẩn bị hồ sơ cho mùi hương quế đặc trưng. Không đơn giản như đăng ký logo”Thời hạn xử lý đơn đăng ký nhãn hiệu theo quy định hiện hành là 12 tháng kể từ ngày nộp đơn hợp lệ， nhưng thực tế tại Cục Sở hữu trí tuệ thường kéo dài 15-18 tháng nếu có phản đối. Điều này đặt ra bài toán chiến lược: doanh nghiệp nên nộp đơn sớm trước khi tung sản phẩm hay chờ?

Kinh nghiệm từ một chuỗi cà phê nội địa cho thấy họ nộp đơn cho cả tên gọi và bao bì trước khi khai trương chi nhánh đầu tiên 6 tháng. Kết quả: khi một đối thủ sao chép thiết kế， họ có căn cứ pháp lý để yêu cầu dừng hành vi xâm phạm ngay lập tức. Ngược lại， một thương hiệu thời trang trẻ nộp đơn muộn。bị kẻ khác đăng ký trước， phải mua lại nhãn hiệu với giá gấp 5 lần chi phí đăng ký ban đầu.Một điểm đáng chú ý khác: Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi quy định rõ các dấu hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt， bao gồm cả hình dạng vốn có của hàng hóa hoặc hình dạng cần thiết để đạt được kết quả kỹ thuật. Nhiều doanh nghiệp sản xuất nội thất muốn bảo hộ kiểu dáng ghế nhưng bị từ chối vì lý do này. Họ thường nhầm lẫn giữa bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu. Thực tế， một chiếc ghế có thể được bảo hộ kiểu dáng， nhưng nếu hình dáng đó là đặc trưng kỹ thuật để ghế chắc chắn hơn。nó không thể là nhãn hiệu. Phân biệt hai khái niệm này giúp tiết kiệm hàng trăm triệu đồng và nhiều tháng chờ đợi.Quy định hiện hành cũng siết chặt xử phạt hành vi xâm phạm thương hiệu. Nghị định 98/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP nâng mức phạt tiền lên đến 250 triệu đồng đối với cá nhân， 500 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi sản xuất， buôn bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Hình phạt bổ sung có thể là tịch thu tang vật， đình chỉ hoạt động kinh doanh 6-12 tháng. Một cán bộ quản lý thị trường chia sẻ: “Nhiều vụ việc vi phạm bị phát hiện từ chính dữ liệu đăng ký nhãn hiệu. Doanh nghiệp không đăng ký thì không có cơ sở để chúng tôi xử lý triệt để”

Nhìn chung， thương hiệu doanh nghiệp theo quy định hiện hành không chỉ là câu chuyện sáng tạo logo hay slogan. Đó là sự kết hợp giữa hiểu biết pháp lý。chiến lược thời điểm và khả năng phân biệt rõ ràng giữa các loại tài sản trí tuệ. Doanh nghiệp nào chủ động cập nhật quy định， chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và theo dõi sát sao quá trình xử lý đơn sẽ giảm thiểu rủi ro tranh chấp， bảo vệ được giá trị thương hiệu dài hạn.