Ngày 15/4ốnđiềulệvàgiávàngNhữngconsốbiếtnóigiữathịtrườngđầybiếnđộhướng dẫn chạy quảng cáo facebook， Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm 24.250 đồng/USD。trong khi giá vàng SJC tại Hà Nội chốt phiên ở mức 81，5 triệu đồng/lượng. Chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới vẫn duy trì khoảng 12 triệu đồng. Điều ít ai để ý: đằng sau mỗi biến động đó， vốn điều lệ của các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp vàng đang âm thầm phản ánh sức chịu đựng thực sự của thị trường. Tôi có dịp ngồi với một giám đốc chi nhánh ngân hàng tại TP.HCM， ông kể rằng chỉ trong quý I， lượng vàng ký gửi tăng 30% nhưng vốn điều lệ của đơn vị không đổi. “Chúng tôi phải xoay vòng vốn lưu động， chứ không thể tăng vốn điều lệ ngay được”， ông nói.Vốn điều lệ – số vốn do chủ sở hữu cam kết góp và ghi trong điều lệ công ty – thường được xem là tấm đệm an toàn. Với các công ty kinh doanh vàng， vốn điều lệ tối thiểu theo Nghị định 24/2012 là 100 tỷ đồng. Thế nhưng， giá vàng leo thang khiến bài toán vốn trở nên căng thẳng. Một doanh nghiệp vàng tại quận 1。

TP.HCM có vốn điều lệ 150 tỷ đồng， nhưng lượng vàng tồn kho lên tới 200 kg， tương đương hơn 16.000 tỷ đồng theo giá hiện tại. Giám đốc tài chính của công ty này thừa nhận: “Vốn điều lệ chỉ đủ để duy trì giấy phép， còn vốn thực tế để vận hành thì phải vay ngân hàng hoặc huy động từ các nguồn khác”. Sự lệch pha giữa vốn điều lệ và giá trị tài sản kinh doanh vàng đang tạo ra rủi ro thanh khoản khó lường.Ở góc nhìn vĩ mô， vốn điều lệ của các ngân hàng thương mại cũng chịu áp lực khi giá vàng biến động. Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2024 của một ngân hàng cổ phần lớn， dư nợ cho vay kinh doanh vàng chiếm 3，2% tổng dư nợ。nhưng vốn điều lệ chỉ tăng 5% so với cùng kỳ. Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu từng nhận định: “Khi giá vàng tăng sốc， giá trị tài sản thế chấp là vàng cũng tăng， nhưng nếu ngân hàng không có đủ vốn điều lệ để bù đắp rủi ro， hệ số an toàn vốn sẽ bị bào mòn”. Thực tế， tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% theo Basel II đang là thách thức với nhiều nhà băng có danh mục vàng lớn. Một cán bộ thanh tra ngân hàng chia sẻ: “Chúng tôi yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát lại vốn điều lệ và trích lập dự phòng cho các khoản vay cầm cố vàng， nhưng không phải ai cũng làm kịp”.Vậy vốn điều lệ có phải là nguyên nhân chính khiến giá vàng trong nước khó giảm?Không hẳn. Giá vàng phụ thuộc vào cung – cầu， tỷ giá và chính sách can thiệp. Nhưng vốn điều lệ thấp khiến các doanh nghiệp vàng không thể mở rộng sản xuất， nhập khẩu vàng nguyên liệu， từ đó làm tăng khan hiếm cục bộ. Một chủ tiệm vàng lâu năm ở phố Hàng Bạc (Hà Nội) nói thẳng: “Tôi muốn nhập thêm vàng nhưng ngân hàng không cho vay vì vốn điều lệ của tôi chỉ 120 tỷ。trong khi hạn mức vay cần gấp ba lần thế”. Câu chuyện này lặp lại ở nhiều tỉnh thành， tạo nên vòng xoáy giá vàng cao – vốn điều lệ không tăng kịp – nguồn cung hạn chế. Ngược lại， một số tập đoàn lớn có vốn điều lệ nghìn tỷ đồng lại hưởng lợi nhờ khả năng huy động vốn và dự trữ vàng lớn， càng làm khoảng cách giữa các doanh nghiệp thêm rộng.

Nhìn vào bức tranh toàn cảnh， mối quan hệ giữa vốn điều lệ và giá vàng không đơn thuần là con số trên giấy. Nó phản ánh mức độ lành mạnh của thị trường tài chính – tiền tệ. Khi vốn điều lệ không theo kịp biến động giá vàng， rủi ro hệ thống có thể tích tụ. Một luật sư chuyên về tài chính ngân hàng tại TP.HCM nhận xét: “Nhiều doanh nghiệp vàng đang dùng vốn điều lệ như một chiếc phao， nhưng phao thì không thể thay thế được tàu”. Các cơ quan quản lý cần giám sát chặt chẽ hơn nữa tỷ lệ vốn điều lệ trên tổng tài sản vàng， đồng thời có lộ trình tăng vốn tối thiểu phù hợp với thực tế. Về phía người dân。hiểu rõ vốn điều lệ của tổ chức mình giao dịch cũng là cách tự bảo vệ trước những cơn sóng giá vàng. Bởi suy cho cùng， niềm tin vào thị trường không đến từ những con số đẹp trên điều lệ， mà từ sự minh bạch và năng lực thực tế.