Nhà máy xi măng Xuân Thành (Hà Nam) vừa đưa vào vận hành hệ thống thu hồi nhiệt thải để phát điệnệpcôngnghệximăngCuộcđuaxanhvàbàitoánchiphítiết kiệm chi tiêu gia đình， giúp cắt giảm 30% lượng điện tiêu thụ. Đây không phải câu chuyện cá biệt. Các doanh nghiệp công nghệ xi măng trong nước đang chạy đua với thời gian để đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mới， trong khi bài toán chi phí vẫn là gánh nặng.Ông Nguyễn Văn Hùng， kỹ sư trưởng một nhà máy tại Ninh Bình， kể: “Trước đây bụi từ lò nung phả ra trắng xóa cả một vùng. Giờ hệ thống lọc bụi túi vải hoạt động。bà con không còn kêu ca nữa” Nhưng để có được điều đó， doanh nghiệp phải bỏ ra gần 40 tỷ đồng nâng cấp dây chuyền. Với các nhà máy công suất nhỏ， số tiền này gần bằng cả năm lợi nhuận. Nhiều đơn vị chọn cách chạy đua từng phần: ưu tiên xử lý bụi trước， khí thải sau. Cách làm này giúp họ duy trì sản xuất nhưng không giải quyết triệt để vấn đề môi trường.Một hướng đi khác đang được các doanh nghiệp công nghệ xi măng lớn thử nghiệm là sử dụng phụ gia khoáng thay thế clinker. Thạc sĩ Trần Thị Mai。

chuyên gia vật liệu xây dựng， nhận xét: “Giảm tỷ lệ clinker xuống còn 70% không chỉ giảm phát thải CO2 mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí nhiên liệu” Tuy nhiên， chất lượng xi măng composite vẫn là rào cản tâm lý với nhiều nhà thầu. Các doanh nghiệp phải mất hàng năm trời để thuyết phục thị trường bằng những công trình thực tế. Ở góc độ kỹ thuật， việc kiểm soát nhiệt độ lò nung khi dùng phụ gia cũng đòi hỏi hệ thống điều khiển tự động hóa cao cấp hơn.Dữ liệu từ Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho thấy， đến cuối năm 2023。chỉ khoảng 35% dây chuyền sản xuất được trang bị hệ thống quan trắc khí thải tự động kết nối với cơ quan quản lý. Con số này thấp hơn nhiều so với mục tiêu 100% vào năm 2025. Nguyên nhân chính vẫn là thiếu vốn và thiếu nhân lực vận hành. Một cán bộ môi trường tại Quảng Ninh chia sẻ: “Thiết bị nhập về rồi nhưng không có người biết đọc thông số. Khi hệ thống báo lỗi， chúng tôi phải chờ chuyên gia từ Hà Nội vào， mất cả tuần”Nhìn từ góc độ thị trường， các doanh nghiệp công nghệ xi măng đang đứng trước áp lực kép: vừa phải giảm giá thành để cạnh tranh với xi măng nhập khẩu， vừa phải đầu tư cho công nghệ xanh. Một số doanh nghiệp chọn giải pháp liên doanh với đối tác nước ngoài để chia sẻ gánh nặng tài chính và tiếp cận công nghệ tiên tiến. Số khác tập trung vào thị trường ngách như xi măng chịu mặn cho công trình ven biển。nơi biên lợi nhuận cao hơn. Dù chọn hướng nào， câu chuyện cốt lõi vẫn là làm sao để công nghệ không chỉ nằm trên giấy.