Hai tuần trướcệpnănglượngcổphầnĐộnglựcmớitừnhữngthươngvụchuyểnmìcá chim đang hot， CTCP Năng lượng Mặt trời Đông Dương công bố kế hoạch phát hành thêm 12 triệu cổ phiếu để huy động 480 tỷ đồng， rót vào hai dự án điện gió tại Quảng Trị. Thông tin này không gây sốc。nhưng nó phản ánh một xu hướng đang diễn ra âm thầm: các doanh nghiệp năng lượng cổ phần đang tận dụng kênh vốn cổ phần để mở rộng quy mô， thay vì phụ thuộc vào vay nợ ngân hàng.Tôi có dịp trò chuyện với một lãnh đạo của CTCP Năng lượng Tái tạo Việt Nam. Anh cười: “Giờ làm dự án điện gió mà chỉ trông vào vốn vay thì lãi suất ăn hết lợi nhuận. Phát hành cổ phiếu là cách chia sẻ rủi ro。lại có tiền nhanh” Thực tế， trong 6 tháng đầu năm， hàng loạt doanh nghiệp năng lượng cổ phần đã tăng vốn điều lệ gấp đôi， gấp ba. CTCP Điện gió Hướng Linh， sau khi niêm yết trên UPCoM， đã huy động thành công 300 tỷ đồng từ nhà đầu tư nước ngoài. Con số không lớn， nhưng cách làm cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy quản trị.Điều đáng chú ý là cấu trúc sở hữu của nhóm doanh nghiệp này cũng đang thay đổi. Trước đây。

phần lớn cổ phần năng lượng thuộc về các tổng công ty nhà nước hoặc vài cá nhân giàu có. Nay， các quỹ đầu tư bài bản như VinaCapital， Dragon Capital bắt đầu tham gia. Họ không chỉ mua cổ phiếu mà còn đưa ra yêu cầu minh bạch báo cáo tài chính， khiến nhiều doanh nghiệp năng lượng cổ phần phải “lột xác” về quản trị. Một giám đốc tài chính thú nhận: “Làm việc với quỹ ngoại， chúng tôi phải học lại từ cách họp hội đồng quản trị đến việc công bố thông tin”Dẫu vậy， không phải tất cả đều thuận buồm xuôi gió. CTCP Năng lượng Sinh khối Phú Thọ， sau khi phát hành cổ phiếu ra công chúng， đã vướng vào tranh chấp nội bộ giữa nhóm cổ đông sáng lập và nhà đầu tư mới. Kết quả。dự án nhà máy điện sinh khối 20 MW bị đình trệ gần một năm. Câu chuyện này cho thấy， việc cổ phần hóa không tự động mang lại hiệu quả nếu thiếu cơ chế giám sát và thỏa thuận rõ ràng. Tôi cho rằng， các doanh nghiệp năng lượng cổ phần cần xây dựng điều lệ hoạt động chặt chẽ hơn， đặc biệt về quyền phủ quyết và phân chia lợi nhuận.Nhìn rộng ra， sự trỗi dậy của doanh nghiệp năng lượng cổ phần phản ánh một thực tế: nguồn vốn cho năng lượng tái tạo không còn chỉ đến từ ngân sách nhà nước hay vay ưu đãi. Thị trường chứng khoán đang trở thành kênh dẫn vốn quan trọng. Nhưng để đi đường dài， các doanh nghiệp này cần minh bạch hơn nữa， và nhà đầu tư cũng cần tỉnh táo trước những “bánh vẽ” lợi nhuận. Một chuyên gia trong ngành nói với tôi: “Dự án năng lượng tốt thì không thiếu tiền. Vấn đề là doanh nghiệp có dám công khai hay không”