Áp lực dòng tiền doanh nghiệp xuất khẩu không đến từ doanh thu mà từ độ trễ giữa lúc trả tiền cho nhà cung cấp và lúc thu tiền từ đối tác nước ngoài. Một doanh nghiệp dệt may ở Bình Dương vừa ký hợp đồng 3 triệu USD với đối tác EUòngtiềndoanhnghiệpxuấtkhẩuCăngthẳngngầmgiữađơnhàngvàvốnlưuđộchia sẻ về tối ưu hóa công cụ tìm kiếm， nhưng phải ứng trước 60% chi phí nguyên phụ liệu. Hai tháng sau mới nhận được 30% thanh toán theo L/C， phần còn lại chờ 45 ngày sau khi hàng cập cảng. Giám đốc tài chính của công ty này nói thẳng: “Đơn hàng càng lớn。dòng tiền doanh nghiệp càng mỏng. Chúng tôi phải vay ngắn hạn ngân hàng với lãi suất 9，5%/năm chỉ để trả lương công nhân trong lúc chờ tiền về”Thực tế này không cá biệt. Khảo sát của một hiệp hội ngành gỗ cho thấy 68% doanh nghiệp xuất khẩu quy mô vừa và nhỏ gặp khó khăn dòng tiền doanh nghiệp trong 6 tháng đầu năm， chủ yếu vì chi phí logistics tăng 22% so với cùng kỳ và tỷ giá biến động mạnh. Có những lô hàng đi Mỹ， doanh nghiệp phải chấp nhận bán chịu 90 ngày để giữ khách， trong khi nguyên liệu đầu vào thì không thể mua chịu quá 30 ngày. Khoảng cách 60 ngày đó chính là tử huyệt của dòng tiền doanh nghiệp xuất khẩu.Điều đáng nói là nhiều doanh nghiệp vẫn xoay vòng vốn bằng cách đáo hạn hối phiếu hoặc vay nóng từ quỹ tín dụng đen với lãi suất cắt cổ. Tôi từng chứng kiến một doanh nghiệp thủy sản ở Cà Mau phải bán lỗ 15% giá trị lô hàng tôm cho thương lái trong nước để có tiền trả nợ ngân hàng đúng hạn. Dòng tiền doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ là con số trên báo cáo tài chính， nó là sinh mệnh của hàng trăm lao động. Một kế toán trưởng chia sẻ: “Nhiều đêm tôi thức trắng vì không biết xoay đâu ra 2 tỷ đồng để thanh toán tiền điện và cước tàu”Giải pháp?

Không có phép màu. Một số doanh nghiệp chuyển sang dùng dịch vụ bao thanh toán xuất khẩu。bán hóa đơn cho ngân hàng để nhận tiền trước 80-90% giá trị. Số khác thương lượng với đối tác nước ngoài mở L/C trả ngay (at sight) thay vì trả chậm， chấp nhận giảm giá 2-3% để có tiền sớm. Cá nhân tôi thấy rằng， quản trị dòng tiền doanh nghiệp xuất khẩu cần bắt đầu từ khâu đàm phán hợp đồng， không phải từ phòng kế toán. Ai hiểu rõ chu kỳ tiền mặt của mình， người đó sống sót.Nhìn rộng hơn。các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn ưu tiên cho vay bất động sản hơn là tài trợ xuất khẩu. Một lãnh đạo ngân hàng cổ phần thừa nhận: “Cho vay sản xuất xuất khẩu rủi ro cao hơn， thời gian thu hồi vốn dài hơn” Vòng luẩn quẩn này khiến dòng tiền doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng co hẹp. Cho đến khi có chính sách tín dụng đặc thù hoặc quỹ bảo lãnh xuất khẩu quốc gia， doanh nghiệp vẫn phải tự cứu mình bằng cách giảm tồn kho。đàm phán lại điều khoản thanh toán và tìm kiếm thị trường có chu kỳ thu tiền ngắn hơn.