Hơn 3.000 tỷ đồng tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) bị chậm đóng tại một số tập đoàn lớn trong năm 2023 – con số này không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là gánh nặng trực tiếp lên hàng chục nghìn lao động. Tôi có dịp trò chuyện với chị Nguyễn Thị HoaảohiểmxãhộidoanhnghiệpKhitậpđoànlớnchậmđóngaigánhrủớt đang viral， công nhân tại một khu công nghiệp phía Bắc， chị kể: “Tháng 7 vừa rồi tôi đi khám bệnh， bảo hiểm y tế không có hiệu lực vì công ty chậm đóng. Tôi phải tự trả 2，5 triệu đồng tiền thuốc” Câu chuyện của chị Hoa không đơn lẻ. Nhiều tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp đang đối mặt với tình trạng tương tự， khi dòng tiền kinh doanh gặp khó。khoản đóng BHXH cho người lao động trở thành “biến số” bị đẩy về cuối.Tại sao các tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp lại rơi vào cảnh chậm đóng?Một lãnh đạo phòng nhân sự của một doanh nghiệp thép lớn thừa nhận: “Chúng tôi không cố tình chây ì， nhưng đơn hàng giảm 40%， ngân hàng siết tín dụng。

trong khi BHXH là khoản phải nộp hàng tháng. Ưu tiên trả lương trước， rồi mới đến bảo hiểm” Thực tế， nhiều tập đoàn chọn cách “đảo nợ” – dùng tiền BHXH để xoay vòng vốn， chờ hợp đồng mới rồi đóng bù. Cách làm này tiềm ẩn rủi ro: lao động mất quyền lợi ốm đau， thai sản， tai nạn lao động ngay khi doanh nghiệp gặp khó. Về phía cơ quan quản lý， việc xử lý các tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp vi phạm cũng nan giải， bởi nếu phong tỏa tài khoản hay khởi kiện， hàng nghìn việc làm có thể bị ảnh hưởng.Điều đáng nói là không phải tập đoàn nào cũng “chậm” theo kiểu giống nhau. Có doanh nghiệp chậm vài tháng do chu kỳ sản xuất， nhưng cũng có tập đoàn nợ BHXH kéo dài cả năm， thậm chí hai năm. Tôi từng xem báo cáo của một tập đoàn dệt may tại TP.HCM: nợ BHXH hơn 120 tỷ đồng， trong khi lãnh đạo vẫn ký hợp đồng thuê văn phòng mới trị giá 20 tỷ. Sự bất công này khiến người lao động bức xúc. Chị Trần Thị Lan。công nhân may， nói thẳng: “Lúc làm việc họ hứa đóng đầy đủ， đến khi tôi nghỉ thai sản mới biết nợ 8 tháng. Giờ tôi phải tự đi đòi từng đồng”Vậy giải pháp nào cho các tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp?Tôi cho rằng cần tách bạch trách nhiệm: doanh nghiệp phải minh bạch tình hình đóng BHXH hàng quý， cơ quan BHXH công khai danh sách nợ trên cổng thông tin để người lao động giám sát. Đồng thời。với các tập đoàn lớn， nên áp dụng cơ chế đóng theo tỷ lệ doanh thu thay vì cố định， giảm áp lực dòng tiền. Một chuyên gia bảo hiểm tôi phỏng vấn đề xuất: “Cho phép doanh nghiệp trả chậm tối đa 3 tháng nhưng phải trả lãi suất 0，1%/ngày， số tiền lãi này chuyển vào quỹ hỗ trợ lao động mất việc” Nghe có vẻ hợp lý， nhưng cần thí điểm trước khi nhân rộng.

Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy rằng các tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp không thể chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn. Chậm đóng BHXH là đánh cược vào sức khỏe và tương lai của người lao động – những người đã góp công xây dựng nên chính tập đoàn đó. Một khi niềm tin bị mất， việc tuyển dụng và giữ chân nhân tài sẽ càng khó khăn hơn. Câu chuyện của chị Hoa。chị Lan không phải là cá biệt. Nếu không có chế tài đủ mạnh và sự giám sát thực chất， tình trạng này sẽ còn tiếp diễn， và cái giá phải trả cuối cùng vẫn là an sinh xã hội của hàng triệu người.