Hơn một tháng kể từ khi Nghị định 25/2024/NĐ-CP có hiệu lựcákhoángsảntheoquyđịnhmớiDoanhnghiệploayhoaytìmcáchthíchứxin việc thành công， thị trường khoáng sản Việt Nam vẫn chưa hết “chao đảo”. Tại Quảng Ninh， một chủ mỏ đá vôi ở huyện Hoành Bồ than thở: “Trước đây giá bán theo thỏa thuận。giờ phải kê khai theo khung mới， chi phí vận chuyển， thuế phí đội lên gần 20%. Chúng tôi phải điều chỉnh hợp đồng với khách hàng， nhiều đơn hàng nhỏ lẻ chấp nhận mất”.Quy định mới siết chặt khung giá tính thuế tài nguyên， đồng thời yêu cầu minh bạch hóa giá bán khoáng sản nguyên khai. Ông Nguyễn Văn Bình， chuyên gia kinh tế mỏ。nhận định: “Việc áp khung giá sát với thị trường giúp chống thất thu ngân sách， nhưng cũng tạo áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ chưa kịp chuyển đổi số trong kế toán”. Thực tế， nhiều đơn vị tại Lào Cai， Yên Bái vẫn loay hoay vì hệ thống sổ sách cũ không đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.Điều đáng chú ý là giá khoáng sản quy định mới không chỉ tác động đến khai thác mà còn lan sang chế biến sâu. Một lãnh đạo Công ty Khoáng sản Hà Nam cho biết: “Giá quặng sắt trong nước tăng khoảng 12% so với quý trước， nhưng đầu ra thép xây dựng lại chững lại do bất động sản trầm lắng. Chúng tôi phải chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ khách”. Trong khi đó， tại thị trường tự do， giá than cục tại Hòn Gai tăng nhẹ 5-7% do nguồn cung từ các mỏ nhỏ bị thu hẹp sau rà soát giấy phép.

Không phải tất cả đều bi quan. Một số doanh nghiệp lớn đã chủ động điều chỉnh. Tổng công ty Khoáng sản TKV công bố giá bán than mới từ ngày 1/7， tăng 8% so với đầu năm， kèm theo cam kết ổn định nguồn cung cho các nhà máy điện. “Chúng tôi coi đây là cơ hội để tái cấu trúc chi phí， loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết”。đại diện TKV nói. Tuy vậy， vị này cũng thừa nhận việc áp dụng giá khoáng sản quy định mới đòi hỏi cập nhật phần mềm kế toán liên tục， gây xáo trộn trong quý II.

Nhìn từ góc độ địa phương。ông Trần Đức Hải， Phó phòng Tài nguyên – Môi trường huyện Văn Bàn (Lào Cai)， cho rằng: “Khung giá mới giúp việc thu thuế tài nguyên rõ ràng hơn， nhưng khâu kiểm tra giá bán thực tế vẫn phụ thuộc vào báo cáo của doanh nghiệp. Chúng tôi đề xuất cơ chế hậu kiểm ngẫu nhiên để tránh kê khai thấp”. Trên thực tế， một số hộ khai thác nhỏ lẻ tại đây đã tạm dừng hoạt động vì không đủ chi phí thuê tư vấn lập hồ sơ giá.Giá khoáng sản quy định mới đang tạo ra mặt bằng giá minh bạch hơn， song cũng bộc lộ khoảng trống về hạ tầng dữ liệu và năng lực tuân thủ. Các doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý sớm ban hành biểu mẫu kê khai điện tử thống nhất， đồng thời có lộ trình hỗ trợ chuyển đổi cho đơn vị quy mô nhỏ. Thị trường khoáng sản những tháng cuối năm dự báo còn nhiều biến động， nhất là khi giá than thế giới đang chịu áp lực từ nhu cầu Trung Quốc giảm.