Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa công bố danh sách 12 doanh nghiệp đại chúng bị nhắc nhở vì nộp báo cáo thường niên chậm. Con số này tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Điều đáng nóiáocáothườngniêntheoquyđịnhhiệnhànhNhữngđiểmdoanhnghiệpcầnlưutâhướng dẫn chụp ảnh đẹp。không ít trong số đó là các công ty niêm yết trên UPCoM có quy mô vốn vài trăm tỷ đồng， nhưng nội dung báo cáo thường niên quy định hiện hành vẫn bị đánh giá là sơ sài， thiếu phần phân tích rủi ro và chỉ số tài chính cơ bản. Một cán bộ phòng kiểm toán nội bộ của một doanh nghiệp thép tại Hải Phòng thừa nhận: “Chúng tôi mất gần hai tháng để tổng hợp số liệu， nhưng phần thuyết minh về quản trị công ty thì làm qua loa vì không có mẫu hướng dẫn chi tiết”.Thực tế， Thông tư 96/2020/TT-BTC và các văn bản sửa đổi đã quy định rõ cấu trúc báo cáo thường niên gồm bốn phần: thông tin chung。tình hình hoạt động， báo cáo của ban điều hành và quản trị công ty. Tuy nhiên， phần lớn doanh nghiệp vẫn sao chép mẫu cũ， thậm chí giữ nguyên các chỉ tiêu tài chính của năm trước. Một lãnh đạo phòng tài chính của công ty dược phẩm tại TP.HCM cho biết: “Sếp yêu cầu báo cáo phải nộp đúng hạn， còn nội dung thì giao cho kế toán tổng hợp， mà người đó không có chuyên môn về phân tích rủi ro”. Hệ quả là nhiều báo cáo thường niên quy định hiện hành chỉ đáp ứng hình thức， thiếu hẳn phần đánh giá tác động của các yếu tố vĩ mô đến kết quả kinh doanh.Điểm đáng chú ý là từ năm 2023， một số công ty chứng khoán lớn đã chuyển sang lập báo cáo thường niên tích hợp， lồng ghép các chỉ số ESG (môi trường， xã hội và quản trị). Cách làm này không chỉ tuân thủ quy định hiện hành mà còn tạo lợi thế cạnh tranh khi thu hút vốn ngoại. Ông Nguyễn Đức Hùng， thành viên HĐQT một công ty niêm yết trên HOSE， chia sẻ: “Nhà đầu tư nước ngoài hỏi rất kỹ về phần phát thải carbon và tỷ lệ nữ trong ban điều hành. Nếu báo cáo thường niên không có， họ đánh giá thấp mức độ minh bạch”. Thực tế， báo cáo thường niên của các doanh nghiệp này sau khi công bố đã thu hút lượng truy cập tăng gấp ba lần so với bản PDF thông thường。theo số liệu từ một nền tảng công bố thông tin.

Vẫn còn đó những vướng mắc. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa phản ánh rằng quy định hiện hành về báo cáo thường niên yêu cầu quá nhiều chỉ tiêu nhưng lại không có biểu mẫu thống nhất， dẫn đến mỗi nơi trình bày một kiểu. Một kế toán trưởng của công ty logistics tại Đà Nẵng kể: “Tôi phải mở ba báo cáo của ba công ty khác nhau để tham khảo， nhưng mỗi bên một cách tính tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu”. Sự thiếu đồng bộ này khiến việc so sánh giữa các doanh nghiệp trở nên khó khăn， trong khi cơ quan quản lý lại không có công cụ kiểm tra tự động.Một giải pháp đang được thí điểm là xây dựng cơ sở dữ liệu báo cáo thường niên điện tử， cho phép trích xuất dữ liệu theo trường thông tin chuẩn. Nếu thành công， việc tuân thủ báo cáo thường niên quy định hiện hành sẽ không còn là gánh nặng hình thức. Nhưng cho đến lúc đó， doanh nghiệp vẫn phải tự thân vận động。

và các nhà đầu tư vẫn phải đọc những bản báo cáo dày hàng trăm trang mà thông tin cốt lõi thì nằm rải rác ở những phụ lục khó tìm.