Chị Nguyễn Thị HươngệpcôngnghệchậtvậtvớilãisuấtngânhàngKhidòngtiềnnuôiRDbịbàomòcơm chiên đang hot， giám đốc một công ty phần mềm quy mô 50 nhân sự tại Cầu Giấy， Hà Nội， vừa quyết định dừng kế hoạch mở rộng văn phòng sang Đà Nẵng. Lý do không phải vì thiếu khách hàng – hợp đồng ký với hai đối tác Nhật Bản vẫn đều đặn – mà bởi lãi suất khoản vay tín chấp 3 tỷ đồng đã tăng từ 9，5%/năm lên 13，2%/năm chỉ sau một lần đáo hạn. “Mỗi tháng trả lãi gần 33 triệu。trong khi doanh thu từ mảng trí tuệ nhân tạo chưa bù đắp được chi phí. Chúng tôi buộc phải cắt giảm 20% ngân sách thuê thiết bị thử nghiệm” chị Hương nói. Câu chuyện của chị không đơn lẻ. Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước giữ nguyên lãi suất điều hành nhưng các ngân hàng thương mại đồng loạt tăng lãi suất cho vay trung và dài hạn， doanh nghiệp công nghệ – vốn có tài sản thế chấp mỏng và dòng tiền không ổn định – đang chịu áp lực kép từ chi phí vốn và vòng quay thu hồi chậm.Số liệu từ một khảo sát nội bộ của Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) với 120 doanh nghiệp hội viên cho thấy 68% doanh nghiệp công nghệ có dư nợ ngân hàng phải chịu mức lãi suất vay ngắn hạn trên 10%/năm。

trong khi tỷ lệ này ở nhóm doanh nghiệp sản xuất – thương mại chỉ là 42%. Nguyên nhân nằm ở chỗ ngân hàng xếp doanh nghiệp công nghệ vào nhóm rủi ro cao do tài sản cố định ít， giá trị vô hình lớn nhưng khó định giá. Một chuyên viên tín dụng tại một ngân hàng cổ phần lớn ở TP.HCM giải thích: “Hồ sơ vay của công ty công nghệ thường không có nhà xưởng， máy móc để thế chấp. Chúng tôi phải yêu cầu thêm bảo lãnh cá nhân hoặc hợp đồng đầu ra， kéo theo lãi suất cao hơn 2-3 điểm phần trăm so với vay sản xuất”Không chỉ lãi suất， thời hạn vay cũng là rào cản. Đa số khoản vay của doanh nghiệp công nghệ có kỳ hạn dưới 12 tháng， trong khi chu kỳ phát triển một sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh – từ nghiên cứu đến thương mại hóa – thường mất 18-24 tháng. Anh Trần Minh Quân， nhà sáng lập một startup fintech tại Đà Nẵng。kể: “Chúng tôi vay 5 tỷ đồng để hoàn thiện ứng dụng thanh toán， ngân hàng giải ngân theo từng giai đoạn nhưng yêu cầu trả gốc sau 9 tháng. Dòng tiền từ khách hàng chưa có， buộc phải dùng vốn lưu động trả nợ， dẫn đến nợ lương hai tháng liền” Thực tế này đẩy nhiều doanh nghiệp vào vòng xoáy vay đáo hạn， chấp nhận lãi suất cao hơn để không bị liệt vào nhóm nợ xấu.Một số doanh nghiệp tìm cách xoay xở bằng cách phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ hoặc huy động từ quỹ đầu tư mạo hiểm， nhưng kênh này cũng không dễ thở. Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp công nghệ hiện dao động 11-14%/năm， cao hơn không đáng kể so với vay ngân hàng， trong khi thủ tục phức tạp và điều kiện lợi nhuận hai năm liên tiếp có lãi loại bỏ phần lớn startup. Ở chiều ngược lại， một vài ngân hàng thương mại đã thí điểm gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp công nghệ theo Nghị định 13/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân， nhưng hạn mức chỉ 500 tỷ đồng toàn hệ thống – quá nhỏ so với nhu cầu thực tế. Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nhận định thẳng thắn: “Chính sách tín dụng hiện hành vẫn nhìn doanh nghiệp công nghệ qua lăng kính sản xuất truyền thống. Muốn gỡ nút thắt。cần định giá tài sản trí tuệ và cho phép dùng dòng tiền tương lai làm cơ sở thế chấp， thay vì chỉ dựa vào giấy tờ nhà đất”Với các doanh nghiệp công nghệ， lãi suất ngân hàng không còn là câu chuyện chi phí đơn thuần. Nó quyết định tốc độ tuyển kỹ sư， số lượng thử nghiệm sản phẩm và cả khả năng giữ chân khách hàng trước đối thủ ngoại. Một CEO giấu tên trong ngành logistics số chia sẻ: “Chúng tôi từng định vay 10 tỷ để mở rộng trung tâm dữ liệu， nhưng khi ngân hàng báo lãi suất 14%/năm。tôi chuyển sang thuê máy chủ nước ngoài. Bài toán lãi suất đã làm thay đổi cả chiến lược hạ tầng” Nếu lãi suất tiếp tục neo cao， làn sóng dịch chuyển hoạt động R&D ra nước ngoài – nơi có ưu đãi vốn – sẽ không còn là kịch bản xa vời. Và khi ấy， doanh nghiệp công nghệ nội địa không chỉ mất tiền， mà còn mất đi hệ sinh thái tri thức được xây dựng nhiều năm.