ại cuộc họp giao ban ngành công thương quý IIIợinhuậndoanhnghiệpxuấtkhẩuÁplựctừchiphílogisticsvàtỷgiásả cho 4 người。ông Nguyễn Văn Hùng， giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản ở Cần Thơ， đặt lên bàn hai tờ hóa đơn. Một tờ cước vận chuyển container đi châu Âu tăng 38% so với cùng kỳ. Tờ còn lại là bảng lương công nhân， tăng 12% sau điều chỉnh lương tối vùng. “Lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu của chúng tôi quý này gần như bốc hơi” ông nói， giọng không giấu được mệt mỏi. Câu chuyện của ông Hùng không đơn lẻ. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lợi nhuận doanh nghiệp đang bị bào mòn bởi ba lực đẩy cùng lúc: cước vận tải leo thang， tỷ giá biến động khó lường và chi phí đầu vào tăng chóng mặt.Khảo sát nhanh của Hiệp hội Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam với 120 hội viên cho thấy 67% doanh nghiệp ghi nhận biên lợi nhuận gộp giảm ít nhất 2 điểm phần trăm trong nửa đầu năm. Với ngành dệt may， con số này lên tới 4 điểm. Chị Trần Thị Mai， kế toán trưởng một công ty may ở Bình Dương， kể: “Đơn hàng vẫn có， nhưng giá gia công không tăng. Trong khi đó， giá vải， chỉ， cúc áo đều nhích. Lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu tính ra chỉ còn 3-4% doanh thu。

trong khi trước đây là 8-9%” Chị Mai còn cho biết thêm， có những lô hàng đi Mỹ， do tỷ giá USD/VND tăng mạnh giữa lúc ký hợp đồng và lúc thanh toán， công ty bị lỗ ngược dù đã tính toán kỹ. Đây là kiểu rủi ro tỷ giá mà không phải doanh nghiệp vừa và nhỏ nào cũng có công cụ phòng ngừa.Đi sâu vào câu chuyện lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu。một nghịch lý đang hiện ra. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm vẫn tăng 8，5% so với cùng kỳ， nhưng lợi nhuận của khu vực doanh nghiệp trong nước lại đi ngang hoặc giảm. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc chi phí. Giá cước vận tải biển tuyến Á-Âu đã tăng gấp đôi so với trước dịch. Phụ phí xếp dỡ， lưu bãi， chứng từ cũng đội lên. “Mỗi container đi Hamburg giờ tốn thêm 1.200 USD so với năm ngoái. Với doanh nghiệp xuất khẩu 500 container một năm， đó là 600.000 USD – gần bằng toàn bộ lợi nhuận của họ” anh Lê Quang Dũng， chuyên viên phân tích logistics tại một công ty giao nhận ở Hải Phòng， phân tích. Anh Dũng cũng lưu ý rằng nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lợi nhuận doanh nghiệp không dám tăng giá bán vì sợ mất đơn hàng vào tay đối thủ từ Ấn Độ， Bangladesh.Vậy doanh nghiệp đang xoay xở thế nào?Một số chọn cách chuyển sang thị trường gần hơn như Nhật Bản。

Hàn Quốc để giảm chi phí vận chuyển. Số khác đầu tư vào chứng từ số， giảm nhân công gián tiếp. Ông Hùng ở Cần Thơ thì ký hợp đồng tương lai với ngân hàng để cố định tỷ giá. “Chúng tôi phải làm mọi cách để giữ lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu ở mức 5%. Dưới ngưỡng đó， không có tiền tái đầu tư， không có thưởng cuối năm cho anh em” ông nói. Nhưng giải pháp này chỉ khả thi với doanh nghiệp có đủ tiềm lực tài chính. Hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ vẫn đang chật vật từng đơn hàng， từng đồng lợi nhuận.Nhìn vào bức tranh chung， lợi nhuận doanh nghiệp xuất khẩu không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp. Nó phụ thuộc vào hạ tầng logistics， chính sách tỷ giá và cả cách ngân hàng đồng hành. Nếu chi phí vận tải không hạ nhiệt， nếu doanh nghiệp không được tiếp cận công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá với chi phí thấp。biên lợi nhuận sẽ tiếp tục co lại. Khi đó， tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu sẽ không còn nhiều ý nghĩa với doanh nghiệp xuất khẩu lợi nhuận doanh nghiệp – những người trực tiếp tạo ra giá trị và việc làm.