Giá cà phê robusta trên sàn London giao tháng 7 vừa chạm mức 3.200 USD/tấnệpxuấtkhẩucàphêViệtNamTháchthứcvàcơhộitrongthịtrườngbiếnđộchia sẻ về rèn luyện tư duy。cao nhất kể từ năm 2022. Với doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam， đây là tín hiệu vui nhưng cũng đặt ra bài toán về nguồn cung. Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (Vicofa) cho biết， niên vụ 2023-2024， sản lượng cà phê nhân dự kiến giảm 10% so với năm trước， chỉ còn khoảng 1，6 triệu tấn. Nguyên nhân chính là hạn hán kéo dài ở Tây Nguyên và nông dân chuyển sang trồng sầu riêng， hồ tiêu vì giá cao hơn.Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê đang phải xoay xở để giữ chân khách hàng. Ông Nguyễn Văn Thành， giám đốc một công ty xuất khẩu tại Đắk Lắk， chia sẻ: “Chúng tôi ký hợp đồng giao hàng quý III nhưng kho dự trữ chỉ đủ 60%. Phải mua thêm từ nông dân với giá cao hơn 15% so với đầu năm， lợi nhuận mỏng đi đáng kể” Thực tế， nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nhỏ và vừa đang chật vật cân đối dòng tiền khi giá nguyên liệu đầu vào tăng trong khi hợp đồng đã ký từ trước với mức giá cố định. Một số chuyển hướng sang nhập khẩu cà phê từ Indonesia， Lào để bù đắp thiếu hụt。nhưng chất lượng không đồng đều.Điểm sáng đến từ thị trường châu Âu. Quy định chống phá rừng (EUDR) của EU sẽ áp dụng từ cuối năm 2024， yêu cầu truy xuất nguồn gốc đến từng vùng trồng. Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê lớn như Tập đoàn Trung Nguyên。

Intimex đã triển khai hệ thống dữ liệu vùng trồng từ năm ngoái. Ông Lê Hoàng， phụ trách xuất khẩu của một công ty tại Gia Lai， nói: “Chúng tôi phải cử nhân viên xuống từng hộ dân để ghi tọa độ GPS， chụp ảnh vườn. Mất 6 tháng mới xong 2.000 ha. Nhưng nếu không làm， mất đơn hàng EU ngay” Theo Vicofa， khoảng 30% doanh nghiệp xuất khẩu cà phê đã sẵn sàng cho EUDR， phần còn lại đang chạy đua.Trong khi đó。thị trường châu Á lại mở ra cơ hội khác. Nhật Bản và Hàn Quốc tăng nhập khẩu cà phê hòa tan và cà phê rang xay từ Việt Nam. Một doanh nghiệp xuất khẩu cà phê tại Bình Dương cho biết， đơn hàng sang Nhật tăng 25% so với cùng kỳ nhờ xu hướng tiêu dùng cà phê specialty. Họ đầu tư dây chuyền rang mới， tập trung vào hạt robusta chất lượng cao trồng ở độ cao 800m. “Khách Nhật khó tính nhưng trả giá tốt. Chúng tôi bán được 5.000 USD/tấn cà phê rang， gấp đôi cà phê nhân” vị này nói. Dù vậy， chi phí chứng nhận hữu cơ và lao động là rào cản không nhỏ.

Nhìn thẳng vào thực tế。doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam cần linh hoạt hơn trong thu mua và đa dạng hóa thị trường. Tôi cho rằng， việc liên kết với hợp tác xã để ổn định vùng nguyên liệu là hướng đi bền vững， thay vì chạy theo giá ngắn hạn. Cơn sốt giá hiện tại có thể không kéo dài， nhưng bài học về quản trị rủi ro thì còn mãi.