Hai tuần trướcệpnănglượngViệtNammởrộngthịtrườngCuộcđuakhôngchỉlàvốlưu ý khi nấu ăn ngon。tại một hội thảo ngành điện ở Hà Nội， vị giám đốc một công ty năng lượng tái tạo kể với tôi rằng ông vừa ký hợp đồng cung cấp 200 MW điện gió cho một tỉnh miền Trung. Nhưng niềm vui chưa trọn vẹn， bởi lẽ để đấu thầu được dự án tiếp theo ở miền Tây， ông phải chấp nhận mức giá thấp hơn 15% so với cách đây hai năm. “Doanh nghiệp năng lượng mở rộng thị trường giờ không còn là câu chuyện của riêng ai” ông nói， “mà là cuộc chiến sinh tồn”

Thực tế， làn sóng mở rộng thị trường của các doanh nghiệp năng lượng Việt Nam đang diễn ra theo ba hướng chính: địa lý， phân khúc sản phẩm và chuỗi cung ứng. Ở hướng địa lý， không chỉ dừng lại ở các tỉnh có tiềm năng gió và mặt trời như Ninh Thuận， Bình Thuận， Trà Vinh， nhiều doanh nghiệp đã nhắm đến các thị trường khó tính hơn như Lào， Campuchia， thậm chí là các dự án điện khí tại miền Nam. Tập đoàn PC1， chẳng hạn， đã đặt chân vào Lào từ năm 2018 với nhà máy thủy điện và đến nay tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực điện gió. Một lãnh đạo của PC1 chia sẻ: “Chúng tôi không đi đâu xa。chỉ đi trước một bước”Nhưng mở rộng thị trường không chỉ là cắm cờ ở nhiều nơi. Nó đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Nếu trước đây， các nhà máy điện thường bán điện cho EVN theo giá cố định， thì nay， nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang mô hình bán điện trực tiếp cho các khu công nghiệp， các chuỗi siêu thị lớn， thậm chí là hộ gia đình thông qua hợp đồng mua bán điện mặt trời áp mái. Điều này giúp họ giảm phụ thuộc vào một đầu mối duy nhất， đồng thời tăng khả năng thương lượng. Một giám đốc của Công ty CP Năng lượng Mặt trời Đông Dương cho biết: “Chúng tôi đang thử nghiệm gói combo điện mặt trời và pin lưu trữ cho các trang trại cà phê ở Đắk Lắk. Ban đầu chỉ có 5 hộ tham gia。giờ đã lên 40 hộ. Cách làm nhỏ nhưng hiệu quả”Điểm đáng chú ý là các doanh nghiệp năng lượng mở rộng thị trường không chỉ dựa vào nội lực. Họ đang tận dụng làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu để hợp tác với các đối tác nước ngoài。từ Trung Quốc， Hàn Quốc đến châu Âu. Một ví dụ điển hình là việc Tập đoàn Trung Nam ký kết với một công ty Đức để nhập khẩu tua-bin gió thế hệ mới， giúp giảm 20% chi phí bảo trì. Tuy nhiên， cái khó là thủ tục pháp lý và hạ tầng truyền tải vẫn chưa theo kịp. Nhiều dự án điện gió ngoài khơi tại Bình Thuận， Cà Mau dù đã có chủ trương nhưng vẫn chờ cơ chế giá. “Chúng tôi mở rộng thị trường， nhưng thị trường cũng phải mở cửa cho chúng tôi” một chuyên gia trong ngành than thở.Nhìn từ góc độ của người viết， sự mở rộng thị trường của doanh nghiệp năng lượng Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết. Không còn chỗ cho những kế hoạch dàn trải， thiếu tập trung. Doanh nghiệp nào hiểu rõ khách hàng， linh hoạt trong cấu trúc sản phẩm và tận dụng được các nguồn lực bên ngoài sẽ có cơ hội lớn. Còn những đơn vị chỉ chăm chăm vào đấu thầu giá rẻ， rồi kêu khó， sẽ sớm bị bỏ lại phía sau. Thị trường năng lượng Việt Nam không thiếu tiền。cái thiếu là sự kiên nhẫn và tư duy mở.