Chị Nguyễn Thị HoaậntảihànghóaAithựcsựđượchưởnglợbánh mì thịt mùa mưa， chủ một đại lý phân phối nông sản ở Đồng Tháp。vừa ký hợp đồng vận chuyển 20 tấn xoài cát Hòa Lộc đi Hà Nội. Giá cước tăng 15% so với năm ngoái， nhưng chị vẫn chấp nhận. Lý do?Chành xe cam kết giao trong 48 giờ， thay vì 72 giờ như trước. “Mất thêm vài trăm nghìn tiền cước， nhưng hàng tới sớm， bán được giá cao hơn， tính ra vẫn lời”， chị Hoa nói. Câu chuyện của chị Hoa không phải cá biệt. Trong bức tranh vận tải hàng hóa đang thay đổi từng ngày， câu hỏi “ai được hưởng lợi” không có một đáp án duy nhất. Nó phụ thuộc vào vị thế của từng bên trong chuỗi cung ứng.

Nhìn vào số liệu của Tổng cục Thống kê， khối lượng hàng hóa vận chuyển quý I năm nay ước đạt gần 600 triệu tấn， tăng hơn 8% so với cùng kỳ. Nhưng đằng sau con số tăng trưởng đó là sự phân hóa rõ rệt. Các doanh nghiệp logistics lớn， sở hữu đội xe container và hệ thống kho bãi hiện đại， đang hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng dịch chuyển sản xuất và nhu cầu giao thương tăng cao. Họ có thể đàm phán giá với các hãng tàu。tối ưu hóa lộ trình và giảm chi phí nhiên liệu nhờ quy mô. Trong khi đó， những hộ kinh doanh vận tải nhỏ lẻ， chạy xe tải 1-2 tấn， lại đang vật lộn với giá dầu leo thang và cạnh tranh khốc liệt từ các ứng dụng gọi xe công nghệ. Một tài xế ở Bình Dương than thở: “Trước chạy một chuyến Sài Gòn – Vũng Tàu còn dư vài trăm， giờ trừ hết chi phí chỉ đủ tiền ăn trưa”.Vậy người gửi hàng có được hưởng lợi?Câu trả lời là có， nhưng không đồng đều. Các doanh nghiệp xuất khẩu lớn， đặc biệt trong ngành điện tử và dệt may。được hưởng lợi từ việc cắt giảm thời gian thông quan và kết nối vận tải đa phương thức. Tuy nhiên， các hộ nông dân và doanh nghiệp nhỏ vẫn phải chịu chi phí logistics cao， chiếm tới 20-25% giá thành sản phẩm， trong khi mức trung bình toàn cầu chỉ khoảng 10-12%. Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới chỉ ra rằng， nếu Việt Nam giảm được 10% chi phí logistics， GDP có thể tăng thêm 1-2 điểm phần trăm. Nhưng để đạt được điều đó， cần đầu tư vào hạ tầng và số hóa， không phải ngày một ngày hai.Một góc nhìn khác: người tiêu dùng cuối cùng có được hưởng lợi từ vận tải hàng hóa hiệu quả hơn?Thực tế， giá hàng hóa trên kệ siêu thị vẫn chịu áp lực từ nhiều yếu tố， trong đó cước vận chuyển chỉ là một phần. Khi chi phí vận tải giảm， các nhà bán lẻ thường giữ giá hoặc giảm rất ít， phần chênh lệch chủ yếu chảy vào túi doanh nghiệp. Tuy nhiên， trong một số ngành như thương mại điện tử。người tiêu dùng lại được hưởng lợi rõ rệt nhờ miễn phí vận chuyển và giao hàng nhanh. Shopee， Lazada， TikTok Shop liên tục đẩy mạnh các chương trình freeship， nhưng ẩn sau đó là cuộc đua đốt tiền của các sàn và các đơn vị vận chuyển. Ai hưởng lợi?

Trước mắt là người mua， nhưng về lâu dài， khi thị trường ngấm đòn， giá cước có thể bật tăng trở lại.Quay lại câu chuyện của chị Hoa ở Đồng Tháp. Chị bảo， lợi ích từ vận tải hàng hóa không chỉ là tiền cước. “Được mùa， được giá， hàng đi thông suốt， đó mới là cái lợi lớn nhất” Có lẽ， trong một nền kinh tế đang chuyển mình。

người được hưởng lợi từ vận tải hàng hóa không phải là một nhóm cố định， mà là những ai biết thích nghi và tận dụng được dòng chảy logistics hiệu quả. Còn những rào cản về hạ tầng， thủ tục và chi phí， vẫn đang là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn cho tất cả.