ại khu công nghiệp VSIP Bắc NinhệpFDIchuyểnđổisốCuộcđuakhôngchỉcủariêgiải pháp chăm sóc chó mèo， một nhà máy điện tử của Nhật Bản vừa đưa vào vận hành hệ thống giám sát sản xuất theo thời gian thực qua nền tảng cloud nội bộ. Ông Koji Tanaka， giám đốc nhà máy， cho biết trước đây mỗi lần kiểm kê nguyên vật liệu phải mất hai ngày。giờ chỉ cần hai giờ. Đây không phải câu chuyện cá biệt. Nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đang đẩy nhanh chuyển đổi số như một yêu cầu sống còn để giữ chân khách hàng và tối ưu chi phí. Số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy hơn 60% doanh nghiệp FDI có vốn đầu tư trên 10 triệu USD đã triển khai ít nhất một dự án chuyển đổi số quy mô phòng ban trong năm 2023.

Động lực đến từ đâu?Thứ nhất， áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tập đoàn đa quốc gia yêu cầu nhà cung cấp cấp 1 và cấp 2 phải kết nối dữ liệu qua API， truy xuất nguồn gốc theo lô và báo cáo phát thải carbon tự động. Một doanh nghiệp FDI ngành dệt may tại Đồng Nai chia sẻ: “Khách hàng châu Âu gửi file Excel mẫu， yêu cầu điền dữ liệu sản xuất mỗi tuần. Nếu không có hệ thống MES， chúng tôi không thể đáp ứng” Thứ hai。chi phí nhân công tăng và thiếu hụt lao động có tay nghề buộc doanh nghiệp FDI phải tự động hóa các công đoạn lặp lại， từ đó tạo tiền đề cho chuyển đổi số doanh nghiệp toàn diện hơn.Nhưng chuyển đổi số doanh nghiệp FDI không trải thảm đỏ. Tôi có dịp trao đổi với một kỹ sư tự động hóa tại khu công nghiệp Amata (Biên Hòa)， anh cho biết: “Công ty mẹ ở Hàn Quốc muốn áp dụng giải pháp ERP toàn cầu， nhưng nhà máy tại Việt Nam đang chạy phần mềm cũ từ 2015. Dữ liệu không đồng bộ， phải làm lại từ đầu” Vấn đề nằm ở sự lệch pha giữa hệ thống toàn cầu và thực tế địa phương. Một khảo sát của VCCI năm 2024 chỉ ra rằng 45% doanh nghiệp FDI gặp khó khăn trong việc tích hợp dữ liệu giữa các chi nhánh。và 38% thiếu nhân sự có kỹ năng số. Điều này cho thấy chuyển đổi số không thể chỉ là sao chép mô hình từ trụ sở chính.Vậy đâu là cách làm hiệu quả?Một số doanh nghiệp FDI chọn cách “bắt đầu từ nỗi đau cụ thể”. Nhà máy sản xuất linh kiện ô tô của Đức tại Hải Phòng triển khai cảm biến IoT trên dây chuyền lắp ráp để giám sát nhiệt độ và độ rung. Dữ liệu thu về giúp giảm 22% lỗi sản phẩm trong sáu tháng. Họ không mua gói chuyển đổi số tổng thể mà thuê ngoài phần phân tích dữ liệu cho một công ty khởi nghiệp trong nước. Cách tiếp cận này tiết kiệm chi phí và linh hoạt hơn. Tôi cho rằng các doanh nghiệp FDI nên tận dụng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương thay vì chỉ dựa vào nhà cung cấp quốc tế.

Nhìn rộng ra， chuyển đổi số doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đang tạo hiệu ứng lan tỏa. Khi nhà máy FDI số hóa quy trình， các nhà cung cấp nội địa cũng phải nâng cấp để duy trì hợp đồng. Một xưởng cơ khí nhỏ ở Bắc Ninh kể rằng họ buộc phải mua phần mềm quản lý sản xuất để kết nối với khách hàng FDI. Áp lực này tuy khắc nghiệt nhưng lại là động lực để doanh nghiệp Việt học hỏi và trưởng thành. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là điều kiện để tồn tại trong chuỗi giá trị. Những doanh nghiệp FDI chậm chân sẽ sớm cảm nhận được cái giá của sự trì hoãn.