Quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không chỉ là câu chuyện của riêng nước Mỹ. Mỗi lần Fed tăng hay giảm lãi suấtãisuấtFedảnhhưởngnhưthếnàođếnnềnkinhtếViệlưu ý khi giảm stress， sóng ngầm lại lan đến các thị trường mới nổi， trong đó có Việt Nam. Chỉ trong hai năm qua， Fed đã trải qua chu kỳ thắt chặt mạnh mẽ nhất trong bốn thập kỷ， đẩy lãi suất từ gần 0% lên 5。5%. Ngay lập tức， tỷ giá USD/VND căng thẳng， dòng vốn ngoại rút khỏi chứng khoán， và Ngân hàng Nhà nước buộc phải xoay trục chính sách. Lãi suất Fed ảnh hưởng như thế nào?Câu trả lời nằm ở chuỗi phản ứng dây chuyền từ tỷ giá， lạm phát nhập khẩu， đến chi phí vay nợ của doanh nghiệp.Đầu tiên phải nói đến tỷ giá. Khi Fed tăng lãi suất， đồng USD trở nên hấp dẫn hơn， nhà đầu tư toàn cầu bán tài sản ở thị trường mới nổi để đổ về Mỹ. Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy đó. Năm 2022， Ngân hàng Nhà nước đã phải bán ra hơn 20 tỷ USD từ quỹ dự trữ ngoại hối để giữ ổn định tỷ giá. Hệ quả là thanh khoản hệ thống ngân hàng bị bóp nghẹt， lãi suất liên ngân hàng có lúc vọt lên 8-9%/năm. Một lãnh đạo ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM chia sẻ với tôi: “Fed tăng lãi suất， chúng tôi phải tăng lãi suất huy động để giữ chân dòng tiền。nhưng doanh nghiệp vay vốn thì kêu trời vì chi phí đội lên” Thực tế， nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gỗ， dệt may đã phải chấp nhận vay với lãi suất 11-12%/năm， gấp đôi so với trước đại dịch.Lãi suất Fed còn ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát nhập khẩu. Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu đầu vào cho sản xuất， từ xăng dầu đến hóa chất. Khi USD mạnh lên， giá hàng nhập khẩu tính bằng VND tăng， đẩy chi phí sản xuất lên cao. Lạm phát cơ bản có thể không bùng nổ ngay。

nhưng áp lực lên giá cả là hữu hình. Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh từng nhận định: “Fed tăng lãi suất không làm lạm phát Việt Nam tăng ngay， nhưng nó làm cho việc kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn gấp bội” Tôi nhớ hồi giữa năm 2023， giá vé máy bay nội địa tăng vọt một phần vì chi phí nhiên liệu nhập khẩu đội lên do tỷ giá. Đó là biểu hiện rõ nhất của lãi suất Fed ảnh hưởng như thế nào đến đời sống hàng ngày.Dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng dịch chuyển theo tín hiệu lãi suất Fed. Khi lãi suất Mỹ cao， trái phiếu chính phủ Mỹ trở thành kênh trú ẩn an toàn， dòng vốn gián tiếp rút khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam. Số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho thấy， trong giai đoạn Fed tăng lãi suất mạnh， khối ngoại bán ròng gần 40.000 tỷ đồng trên sàn HOSE. Nhưng khi Fed phát tín hiệu hạ lãi suất vào cuối năm 2023， dòng tiền ngoại quay trở lại， giúp VN-Index hồi phục hơn 20%. Điều này cho thấy tâm lý nhà đầu tư bị chi phối mạnh bởi chính sách tiền tệ của Mỹ. Một nhà đầu tư cá nhân tại Hà Nội tâm sự: “Tôi không đọc hết biên bản họp Fed。nhưng chỉ cần nghe tin Fed giảm lãi suất là tôi biết chứng khoán Việt Nam sẽ có sóng”Nhìn rộng ra， lãi suất Fed ảnh hưởng như thế nào còn phụ thuộc vào nội lực của nền kinh tế Việt Nam. Nếu dự trữ ngoại hối dồi dào， thặng dư thương mại lớn， áp lực sẽ nhẹ hơn. Ngược lại， nếu dòng vốn ngoại đảo chiều đột ngột， Ngân hàng Nhà nước sẽ buộc phải chọn giữa ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng. Tôi cho rằng， bài học từ hai năm qua là Việt Nam cần giảm phụ thuộc vào vốn ngoại ngắn hạn， đồng thời xây dựng đệm dự trữ đủ dày. Bởi Fed sẽ còn xoay trục chính sách， và mỗi lần như vậy， những nền kinh tế có nội lực yếu sẽ chịu tổn thương nặng nhất. Lãi suất Fed không phải là cơn bão。

nhưng nó là những đợt gió mùa thường xuyên， buộc người làm chính sách và doanh nghiệp phải luôn căng mình ứng phó.