Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2024 đạt gần 190 tỷ USDânhàngđồnghànhcùngdoanhnghiệpxuấtkhẩuĐònbẩytàichínhgiữasónggióthịtrườchia sẻ về mua xe ô tô， tăng 14。5% so với cùng kỳ. Con số này không chỉ phản ánh sự phục hồi của các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của ngân hàng doanh nghiệp trong việc cung ứng vốn， quản lý rủi ro tỷ giá và mở rộng thị trường. Tuy nhiên， phía sau những hợp đồng ngoại thương giá trị lớn là áp lực không nhỏ về dòng tiền， lãi suất và biến động chính sách từ các thị trường nhập khẩu chính.

Ông Nguyễn Văn Hùng， giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tại Cần Thơ， chia sẻ thẳng thắn: “Đơn hàng sang EU có dấu hiệu tăng lại từ quý II， nhưng để xoay được vốn mua nguyên liệu， tôi phải dựa vào hạn mức tín dụng của ngân hàng. Lãi suất cho vay bằng USD hiện khoảng 4，5 – 5，5%/năm， còn vay VND thì trên 7%. Chênh lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận mỏng của ngành” Thực tế， nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang chuyển dịch sang vay ngoại tệ để tận dụng lợi thế lãi suất， nhưng đi kèm là rủi ro tỷ giá nếu đồng USD biến động mạnh. Các ngân hàng doanh nghiệp lớn như Vietcombank， BIDV。ACB đã tung ra gói tài trợ xuất khẩu với cam kết bán ngoại tệ kỳ hạn， giúp doanh nghiệp chốt tỷ giá ngay khi ký hợp đồng.Điểm đáng chú ý là không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được vốn ngân hàng một cách dễ dàng. Điều kiện tài sản đảm bảo， lịch sử tín dụng và phương án kinh doanh khả thi vẫn là những rào cản lớn với các nhà xuất khẩu quy mô vừa và nhỏ. Bà Trần Thị Mai， chuyên viên quan hệ khách hàng tại một ngân hàng thương mại cổ phần， cho biết: “Chúng tôi ưu tiên doanh nghiệp có hợp đồng xuất khẩu đã ký kết。dòng tiền về tài khoản rõ ràng. Với đơn hàng sang thị trường Mỹ， ngân hàng có thể giải ngân trong 48 giờ nếu hồ sơ đầy đủ. Nhưng nếu doanh nghiệp mới xuất khẩu lần đầu， chúng tôi buộc phải thẩm định kỹ hơn” Sự thận trọng này xuất phát từ bài học nợ xấu ở một số lĩnh vực như nông sản， thủy sản giai đoạn 2022 – 2023， khi nhiều lô hàng bị trả về do lỗi tiêu chuẩn kỹ thuật.Vậy doanh nghiệp xuất khẩu cần làm gì để tối ưu hóa quan hệ với ngân hàng?Kinh nghiệm từ các doanh nghiệp dệt may tại TP.HCM cho thấy việc xây dựng báo cáo tài chính minh bạch， duy trì tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu dưới 3 lần và thường xuyên cập nhật kế hoạch xuất khẩu theo quý giúp họ được xếp hạng tín dụng nội bộ tốt hơn. Một số ngân hàng còn cung cấp dịch vụ bao thanh toán (factoring) cho các đơn hàng xuất khẩu， tức là mua lại khoản phải thu để doanh nghiệp có tiền ngay， giảm áp lực dòng tiền. Tuy nhiên。chi phí factoring thường cao hơn lãi vay thông thường từ 1，5 – 2，5%/năm， nên doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ.Nhìn rộng hơn， mối quan hệ giữa ngân hàng doanh nghiệp và doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ là cho vay – trả nợ. Đó còn là kênh tư vấn thị trường， cảnh báo rủi ro chính sách thuế， và hỗ trợ chuyển đổi số trong thanh toán quốc tế. Một giám đốc ngân hàng tại Hà Nội thừa nhận: “Chúng tôi không thể chỉ ngồi chờ doanh nghiệp đến vay. Phải chủ động nắm bắt mùa vụ， thị trường họ xuất khẩu， thậm chí cả rủi ro địa chính trị. Có như vậy mới giữ được khách hàng trong dài hạn” Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt。

ngân hàng nào đồng hành sớm và linh hoạt sẽ tạo được lợi thế khó thay thế.