Chỉ số sản xuất công nghiệp 8 tháng đầu năm 2024 tăng 8ếViệtNamchodoanhnghiệpĐiểmsángvàtháchthứctronggiaiđoạnmớxôi gà mùa mưa。6% so với cùng kỳ năm trước， mức cao nhất kể từ năm 2019. Con số này không chỉ phản ánh đà phục hồi của nền kinh tế mà còn mở ra cơ hội cụ thể cho các doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng sản xuất. Tôi có dịp trao đổi với một số chủ doanh nghiệp nhỏ tại Bình Dương và Đồng Nai， họ đều nhận định rằng đơn hàng xuất khẩu đã quay trở lại， dù chưa thể so với thời điểm đỉnh cao năm 2022. Điều đáng chú ý là sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các ngành công nghệ cao， năng lượng tái tạo và chế biến chế tạo. Tính đến hết tháng 8/2024， tổng vốn FDI đăng ký đạt gần 20，5 tỷ USD， tăng 7% so với cùng kỳ. Các doanh nghiệp trong nước cần nắm bắt xu hướng này để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu， thay vì chỉ làm gia công đơn thuần.

Kinh tế Việt Nam cho doanh nghiệp không còn là câu chuyện của riêng các tập đoàn lớn. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP， EVFTA đã tạo ra lợi thế thuế quan đáng kể， nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay với quy tắc xuất xứ. Một giám đốc doanh nghiệp dệt may tại Nam Định chia sẻ với tôi rằng， để đạt tỷ lệ nội địa hóa 40% theo yêu cầu của EVFTA， công ty phải thay đổi toàn bộ nguồn cung nguyên phụ liệu， chi phí tăng 15% nhưng bù lại giá trị xuất khẩu sang EU tăng gấp đôi. Đây là ví dụ điển hình cho thấy doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn mới， thay vì chờ đợi hướng dẫn từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên， áp lực chi phí logistics vẫn là rào cản lớn. Giá cước vận tải biển từ Việt Nam đi châu Âu hiện cao hơn 30% so với trước đại dịch。trong khi hạ tầng cảng biển và kho bãi chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng hàng hóa.Một điểm sáng khác là dòng vốn đầu tư công đang được đẩy mạnh. Bộ Giao thông Vận tải cho biết sẽ khởi công thêm 5 dự án cao tốc trong quý IV/2024。tổng mức đầu tư gần 50.000 tỷ đồng. Các doanh nghiệp xây dựng， vật liệu và cơ khí có thể tận dụng làn sóng này để ký kết hợp đồng dài hạn. Nhưng cần lưu ý rằng， giải ngân vốn đầu tư công 8 tháng đầu năm mới đạt 52% kế hoạch， thấp hơn cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính vẫn là vướng mắc về thủ tục đất đai và giải phóng mặt bằng. Doanh nghiệp nên theo dõi sát tiến độ từng dự án cụ thể， tránh kỳ vọng quá lớn vào các thông báo khởi công mà chưa có vốn thực tế.Về phía doanh nghiệp nhỏ và vừa， tiếp cận tín dụng vẫn là bài toán nan giải. Lãi suất cho vay đã giảm khoảng 2-3% so với đầu năm。nhưng nhiều ngân hàng vẫn yêu cầu tài sản thế chấp và lịch sử tín dụng sạch. Tôi biết một doanh nghiệp sản xuất bao bì tại Hưng Yên đã bị từ chối khoản vay 5 tỷ đồng dù có đơn hàng xuất khẩu ổn định， chỉ vì báo cáo tài chính năm 2023 bị lỗ do chi phí lãi vay tăng cao. Giải pháp thay thế là kênh huy động vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc phát hành trái phiếu doanh nghiệp， nhưng những kênh này đòi hỏi minh bạch thông tin và chi phí cao hơn. Kinh tế Việt Nam cho doanh nghiệp trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng tự thích ứng và đa dạng hóa nguồn vốn của chính các doanh nghiệp.

Nhìn tổng thể。bức tranh kinh tế Việt Nam cho doanh nghiệp đang có những mảng màu sáng tối đan xen. Xuất khẩu phục hồi， FDI chất lượng cao hơn， đầu tư công được thúc đẩy là những yếu tố hỗ trợ. Ngược lại， chi phí logistics， thủ tục hành chính và tiếp cận vốn vẫn là những nút thắt cần tháo gỡ. Doanh nghiệp không nên chờ đợi một môi trường hoàn hảo， mà cần linh hoạt điều chỉnh kế hoạch kinh doanh theo từng quý， đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng. Tôi cho rằng， những doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ và đào tạo lại nguồn nhân lực sẽ có lợi thế lớn trong 12-18 tháng tới.