Mức giá khoáng sản quy định hiện hành vừa được điều chỉnh tăng 7% so với đầu nămákhoángsảnquyđịnhhiệnhànhDoanhnghiệpkhaithácđốimặtáplựcchiphícháo lòng Việt Nam， khiến nhiều doanh nghiệp khai thác tại Quảng Ninh。Lào Cai phải tính lại bài toán lợi nhuận. Ông Nguyễn Văn Hùng， giám đốc một mỏ đá vôi ở Hải Phòng， cho biết mỗi tấn đá nguyên khai xuất bán giờ đây chỉ lãi 12.000 đồng， giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm ngoái. “Chi phí vận chuyển， nhân công đều tăng， trong khi giá khoáng sản quy định hiện hành không linh hoạt theo thị trường. Chúng tôi buộc phải cắt giảm sản lượng”， ông Hùng nói.

Khảo sát tại một số tỉnh phía Bắc cho thấy。giá khoáng sản quy định hiện hành được áp dụng cho từng loại khoáng sản cụ thể: đá xây dựng 180.000 đồng/m³， cát vàng 250.000 đồng/m³， quặng sắt 1.200.000 đồng/tấn. Mức này do UBND cấp tỉnh ban hành， căn cứ vào khung giá tối thiểu của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên， nhiều ý kiến phản ánh khung giá thiếu cập nhật， có nơi thấp hơn 30% so với giá thị trường tự do. Điều này vô tình tạo kẽ hở cho khai thác lậu， bởi chênh lệch giữa giá quy định và giá thực tế là động lực cho buôn bán không chính thức.Một cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An thừa nhận。việc điều chỉnh giá khoáng sản quy định hiện hành thường chậm 6-9 tháng so với biến động thị trường. “Chúng tôi phải chờ hướng dẫn từ trung ương， rồi họp hội đồng thẩm định. Khi giá mới ban hành thì thị trường đã thay đổi”， vị này nói. Hệ quả là doanh nghiệp làm ăn chân chính bị thiệt， còn đầu nậu trục lợi nhờ mua gom khoáng sản giá rẻ từ các mỏ nhỏ lẻ. Thực tế， tại huyện miền núi Quỳ Hợp (Nghệ An)， tình trạng khai thác đá trái phép vẫn diễn ra phức tạp dù chính quyền đã tăng cường kiểm tra.Nhìn từ góc độ quản lý， giá khoáng sản quy định hiện hành cần được xây dựng theo cơ chế thị trường có điều tiết， thay vì ấn định cứng trong thời gian dài. Một số chuyên gia đề xuất áp dụng giá sàn linh hoạt。cập nhật hàng quý dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và giá nhiên liệu. Đồng thời， cần minh bạch hóa quy trình xác định giá để doanh nghiệp và người dân giám sát. Nếu không， mục tiêu vừa bảo vệ tài nguyên vừa nuôi dưỡng nguồn thu ngân sách sẽ khó thành hiện thực.

Thực tế tại một số địa phương cho thấy， khi giá khoáng sản quy định hiện hành được điều chỉnh sát giá thị trường。nguồn thu từ thuế tài nguyên tăng rõ rệt. Ví dụ， tỉnh Quảng Ninh sau khi cập nhật giá than vào tháng 3/2024 đã thu thêm 15% ngân sách so với quý trước. Ngược lại， những nơi giữ giá cũ quá lâu thường xuyên thất thu và phát sinh tiêu cực. Người viết cho rằng， đã đến lúc cơ quan chức năng cần rà soát toàn diện khung giá khoáng sản， bỏ tư duy “giá quy định là để quản lý” mà chuyển sang “giá quy định là công cụ điều tiết thị trường”. Có như vậy， doanh nghiệp mới dám đầu tư công nghệ， còn người dân địa phương hưởng lợi từ nguồn tài nguyên quốc gia.