Quý I/2024ợinhuậndoanhnghiệpKhiconsốkhôngcònlàtấtcảsả miền Nam。Công ty CP Đầu tư Thái Bình Dương (Pacific Holdings) báo lãi sau thuế 47 tỷ đồng， tăng 32% so với cùng kỳ. Nhưng ông Nguyễn Văn Hùng， giám đốc tài chính， lại không mấy vui. “Lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp của chúng tôi đến từ việc bán một mảng kinh doanh cốt lõi. Nếu loại khoản thu nhập bất thường đó， hoạt động sản xuất chính lỗ gần 12 tỷ”， ông Hùng nói. Câu chuyện này không hiếm. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý: lợi nhuận trên báo cáo tài chính tăng， nhưng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh lại yếu đi. Lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp – hiểu đơn giản là phần lãi thực sự được tạo ra từ nội lực sản xuất， thương mại， dịch vụ – đang bị pha loãng bởi các yếu tố tài chính ngắn hạn.Tại một doanh nghiệp dệt may ở Long An， tôi từng chứng kiến cảnh giám đốc điều hành họp giao ban tháng. Chị Lan， trưởng phòng kế toán， trình bày lợi nhuận gộp 8，2 tỷ đồng. Nhưng khi trừ chi phí lãi vay 3，1 tỷ， chi phí bán hàng 2，4 tỷ， lợi nhuận thuần chỉ còn 1，7 tỷ. “Vậy lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp thực chất là bao nhiêu”， giám đốc hỏi. Câu trả lời: 1，7 tỷ， tức biên lợi nhuận ròng 3，4% – mỏng hơn cả lãi suất tiền gửi ngân hàng. Điều đáng nói， con số 8。

2 tỷ kia được dùng để khoe trên truyền thông. Sự thật là， nếu không có khoản hoàn thuế 900 triệu đồng， doanh nghiệp này đã lỗ. Đó là lúc tôi nhận ra， lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp không nằm ở con số tổng， mà ở khả năng tạo tiền từ chính hoạt động cốt lõi.Vậy làm sao để phân biệt?Hãy nhìn vào ba chỉ số: dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (CFO)。tỷ suất lợi nhuận gộp trên doanh thu thuần， và vòng quay hàng tồn kho. Một doanh nghiệp thép ở Hải Phòng có CFO dương 220 tỷ đồng trong khi lợi nhuận kế toán chỉ 150 tỷ. Sự chênh lệch đến từ khấu hao lớn và giảm phải thu. Ngược lại， một chuỗi bán lẻ tại TP.HCM báo lãi 90 tỷ nhưng CFO âm 45 tỷ vì hàng tồn kho tăng vọt. Lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp của họ thực chất là âm. Tôi cho rằng， nhà đầu tư cá nhân nên đọc kỹ thuyết minh báo cáo tài chính， đặc biệt là mục “các khoản thu nhập bất thường”. Đừng để những con số đẹp che mờ sức khỏe thật của doanh nghiệp.Có một góc nhìn khác: lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp định nghĩa “lợi nhuận”. Với một công ty công nghệ， lợi nhuận có thể đến từ việc bán dữ liệu người dùng – một tài sản vô hình không xuất hiện trên bảng cân đối. Với một doanh nghiệp xây dựng， lợi nhuận thực nằm ở tiến độ thu hồi vốn。không phải giá trị hợp đồng. Tôi từng phỏng vấn bà Trần Thị Mai， chủ một xưởng gỗ ở Bình Dương. Bà nói: “Tôi không cần lãi trên giấy. Tôi cần tiền mặt để trả lương công nhân ngày mai” Xưởng của bà có lợi nhuận kế toán 5% nhưng dòng tiền quay vòng 12 lần mỗi năm. Đó mới là lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp đích thực – lợi nhuận của sự sống còn.Nhìn rộng ra， nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình. Lợi nhuận doanh nghiệp trong doanh nghiệp không thể mãi dựa vào đòn bẩy tài chính hay bán tài sản. Nó phải đến từ năng suất lao động， đổi mới công nghệ và quản trị chi phí. Một doanh nghiệp logistics ở Đà Nẵng đã cắt giảm 30% chi phí nhiên liệu bằng cách tối ưu lộ trình. Lợi nhuận ròng tăng từ 2% lên 6% chỉ trong hai quý. Không có bán tài sản， không có hoàn thuế. Đó là bài học: lợi nhuận bền vững luôn bắt đầu từ những cải tiến nhỏ nhất trong vận hành. Còn những con số tăng vọt nhờ may mắn?Chúng sẽ sớm biến mất khi thị trường quay đầu.