Chiều nayáxăngtăngsốcChuyệngìđangxảyravàvìsaobạnnênquantâgiải pháp phong thủy nhà ở， cây xăng trên đường Nguyễn Trãi lại một lần nữa khiến tôi giật mình. Con số nhảy từ 24.500 đồng lên 25.800 đồng một lít RON 95. Chị bán hàng cười trừ: "Lại tăng， em ạ. Chị cũng chẳng kịp trở tay." Chỉ trong ba tuần， giá xăng trong nước đã có bốn lần điều chỉnh， cộng dồn gần 2.000 đồng mỗi lít. Đằng sau con số ấy là cả một chuỗi lý do mà không phải ai cũng nắm rõ. Giá xăng giải thích không chỉ nằm ở cung cầu trong nước， mà còn phụ thuộc vào giá dầu thô thế giới， tỷ giá USD/VND， thuế và phí。cùng cách điều hành của liên bộ Công Thương – Tài chính.Hôm qua， tôi ghé một cây xăng ở quận 7， TP.HCM. Một bác tài xe công nghệ vừa đổ đầy bình vừa lẩm bẩm: "Mỗi ngày chạy 200 cây， giờ tốn thêm gần 100 nghìn tiền xăng. Tháng này coi như mất một buổi chạy." Bác ấy không sai. Theo tính toán của tôi， với mức tăng hiện tại， một tài xế chạy xe 1.000 km/tháng sẽ chi thêm khoảng 500.000 đồng. Đó là chưa kể giá hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ cũng sẽ đội lên. Giá xăng giải thích cho lạm phát không chỉ là chuyện của riêng ai. Khi xăng tăng， chi phí logistics tăng， rồi đến lượt rau củ， thịt cá。quán ăn sáng cũng phải nhích giá. Tôi để ý thấy bát phở gần nhà đã từ 35.000 lên 40.000 đồng từ tuần trước. Chủ quán bảo: "Xăng tăng， tiền chở hàng tăng， tôi không tăng thì lỗ."

Vậy yếu tố nào đẩy giá xăng lên lần này?Thứ nhất， giá dầu Brent trên thị trường thế giới đã vượt mốc 90 USD/thùng， mức cao nhất kể từ tháng 10 năm ngoái. Căng thẳng ở Biển Đỏ khiến các tàu chở dầu phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng， làm chi phí vận chuyển tăng gấp rưỡi. Thứ hai， đồng USD mạnh lên so với VND. Tỷ giá tại các ngân hàng thương mại đã lên gần 25.500 VND/USD， trong khi cách đây hai tháng chỉ khoảng 24.800. Nhập khẩu xăng dầu bằng USD， nên tỷ giá tăng đồng nghĩa giá nhập khẩu cũng tăng. Thứ ba， thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt vẫn giữ nguyên ở mức cao。cộng thêm chi phí kinh doanh định mức. Giá xăng giải thích cơ bản là vậy， nhưng không phải lúc nào cũng được truyền thông đầy đủ. Nhiều người chỉ thấy cây xăng nhảy số mà không hiểu vì sao.Một điều đáng nói: chu kỳ điều chỉnh giá xăng dầu ở Việt Nam là 10 ngày một lần， vào các ngày thứ Năm hoặc thứ Sáu. Kỳ điều chỉnh gần nhất， liên bộ đã trích lập quỹ bình ổn ở mức 300 đồng mỗi lít với xăng RON 95。đồng thời chi sử dụng quỹ 500 đồng mỗi lít cho dầu diesel. Nghĩa là nhà nước đang cố gắng làm chậm đà tăng， nhưng không thể đảo ngược xu hướng. Tôi có hỏi một chuyên gia kinh tế， ông bảo: "Quỹ bình ổn chỉ là giải pháp tình thế. Về dài hạn， giá xăng phải phản ánh đúng chi phí thị trường， nếu không sẽ tạo gánh nặng cho ngân sách." Thực tế， quỹ bình ổn xăng dầu đã âm hơn 1.000 tỷ đồng trong năm nay. Giá xăng giải thích cho câu chuyện quỹ bình ổn cũng là một góc nhìn ít ai để ý.Vậy người tiêu dùng nên làm gì?

Tôi không có câu trả lời vạn năng. Nhưng có vài điều có thể làm ngay: theo dõi lịch điều chỉnh giá xăng để đổ xăng trước ngày tăng， cân nhắc đi xe buýt hoặc xe đạp cho những chặng ngắn， và quan trọng hơn là hiểu rằng giá xăng không phải trò chơi may rủi. Nó là kết quả của một phương trình phức tạp gồm giá dầu thô， tỷ giá， thuế， phí và chính sách điều hành. Giá xăng giải thích cho mọi biến động của nền kinh tế， từ miếng ăn đến chuyến xe. Nắm được nó。bạn sẽ bớt bị động hơn mỗi lần cây xăng nhảy số. Còn tôi， tối nay tôi sẽ đổ đầy bình trước khi kỳ điều chỉnh tiếp theo diễn ra vào thứ Sáu này.