háng 3/2024àphêViệtNamKhicôngtycổphầncàphênộiđịatạosóngngầgiải pháp viết CV， Công ty cổ phần Cà phê Thái Bình Dương (Pacific Coffee) công bố khoản đầu tư 120 tỷ đồng vào nhà máy rang xay tại Đắk Lắk. Đây không phải câu chuyện cá biệt. Một làn sóng các công ty cổ phần cà phê nội địa đang lặng lẽ thay đổi cục diện ngành， từ vùng nguyên liệu đến kệ hàng xuất khẩu. Điều đáng nói: họ không ồn ào như các thương hiệu ngoại， nhưng hiệu quả thì không hề nhỏ.Tôi có dịp ghé thăm nhà máy của Công ty cổ phần Cà phê Minh Anh ở Buôn Ma Thuột đầu năm nay. Giám đốc kỹ thuật， anh Trần Văn Hòa， chỉ vào dây chuyền phân loại hạt bằng cảm biến quang học: “Trước đây chúng tôi bán cà phê nhân xô， giá bấp bênh lắm. Giờ làm cà phê rang mẻ nhỏ， xuất sang Nhật， giá trị tăng gấp ba” Câu chuyện của Minh Anh là điển hình cho hướng đi mới: các công ty cổ phần cà phê chuyển từ bán thô sang chế biến sâu， tự xây dựng vùng nguyên liệu và kiểm soát chất lượng. Theo số liệu từ Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam。tỷ trọng cà phê chế biến sâu của các doanh nghiệp nội địa tăng từ 8% năm 2019 lên 22% năm 2023. Con số biết nói.Nhưng không phải mọi thứ đều màu hồng. Một lãnh đạo của Công ty cổ phần Cà phê Phúc Sinh thừa nhận với tôi: “Vốn là bài toán đau đầu. Làm cà phê đặc sản cần đầu tư thiết bị。nhưng tiếp cận vay ưu đãi rất khó” Thực tế， nhiều công ty cổ phần cà phê quy mô vừa phải xoay xở bằng cách liên kết với hợp tác xã để ổn định vùng nguyên liệu， hoặc bán cổ phần cho quỹ đầu tư nước ngoài. Một giải pháp khác là đẩy mạnh xuất khẩu trực tiếp qua sàn thương mại điện tử. Công ty cổ phần Cà phê Vương Thành ở Gia Lai đã đưa sản phẩm lên Amazon từ năm 2022， doanh thu từ kênh này chiếm 15% tổng doanh thu. Nghe có vẻ nhỏ， nhưng biên lợi nhuận lại cao hơn bán qua trung gian.Điểm tôi thấy thú vị: các công ty cổ phần cà phê đang tạo ra một “hệ sinh thái” khác biệt. Họ không chỉ bán cà phê. Họ mở quán rang xay tại chỗ， tổ chức tour tham quan nông trại， bán hạt giống， thậm chí cung cấp dịch vụ đào tạo pha chế. Công ty cổ phần Cà phê Sơn La – một cái tên mới nổi – đã kết hợp du lịch trải nghiệm với bán cà phê đặc sản。thu hút hơn 5.000 lượt khách trong năm 2023. Mô hình này giúp họ có thêm dòng tiền， đồng thời quảng bá thương hiệu một cách tự nhiên. Dĩ nhiên， không phải ai cũng thành công. Một số công ty cổ phần cà phê mở rộng quá nhanh， thiếu kiểm soát chất lượng， dẫn đến mất khách. Bài học xương máu.Nhìn tổng thể， các công ty cổ phần cà phê Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Họ không còn là những “ông lớn” thụ động chờ giá thế giới. Họ chủ động tìm thị trường ngách， xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị hạt cà phê. Tất nhiên， thách thức còn nhiều: cạnh tranh từ cà phê Brazil， Indonesia;

biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến năng suất;và cả sự thiếu hụt lao động có tay nghề. Nhưng với đà này， tôi tin rằng các công ty cổ phần cà phê nội địa sẽ còn tạo ra những cú huých đáng kể. Thị trường cà phê Việt Nam đang sôi động hơn bao giờ hết， và những cái tên như Minh Anh。Phúc Sinh， Vương Thành xứng đáng được nhắc đến nhiều hơn.