ập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang đối mặt với áp lực tài chính chưa từng có khi giá điện bán lẻ không theo kịp chi phí đầu vào. Câu chuyện không còn là truyền thông về đảm bảo cung ứng điệnàbàitoántàichínhKhidoanhnghiệpđiệnlựcphảitựcânđốidòngtiềlưu ý khi ngủ ngon， mà là những con số cụ thể: lỗ lũy kế hàng chục nghìn tỷ đồng， dòng tiền kinh doanh âm。và hệ số nợ vay tăng nhanh. Một doanh nghiệp tài chính trong ngành điện lực không thể chỉ nói về kỹ thuật vận hành， mà phải đối diện với thực tế cân đối thu chi mỗi ngày.Nhìn vào báo cáo tài chính hợp nhất năm 2023， EVN ghi nhận khoản lỗ sau thuế gần 26.000 tỷ đồng， nối dài chuỗi thua lỗ từ năm 2022. Điều đáng nói là cơ cấu chi phí: giá mua điện từ các nguồn năng lượng tái tạo và điện than chiếm phần lớn， trong khi giá bán lẻ điện bình quân chỉ được điều chỉnh tăng 3-5% mỗi lần。không đủ bù đắp. Tôi từng trao đổi với một cán bộ phòng tài chính của một công ty điện lực thành viên， anh nói thẳng: "Chúng tôi phải vay ngắn hạn để trả tiền điện cho các nhà máy， trong khi khách hàng trả chậm. Vòng quay vốn bị bóp nghẹt."

Vấn đề không chỉ nằm ở con số lỗ. EVN với tư cách là doanh nghiệp tài chính phải xoay xở với hàng trăm nghìn tỷ đồng nợ vay， cả trong và ngoài nước. Các tổ chức tín dụng vẫn cho vay vì EVN là doanh nghiệp nhà nước then chốt， nhưng lãi suất và điều kiện ngày càng chặt. Một chuyên gia tài chính năng lượng nhận xét: "EVN đang gánh vai trò của cả người sản xuất， người mua điện và người bán lẻ， nên mọi rủi ro tài chính đều dồn về một mối." Thực tế。các khoản phải trả người bán của EVN tăng vọt， có thời điểm chiếm gần 40% tổng nợ phải trả， cho thấy áp lực chiếm dụng vốn từ các nhà cung cấp điện.Đâu là lối thoát?EVN đã thí điểm cơ chế giá điện hai thành phần (công suất và điện năng) cho một số khách hàng lớn， nhưng tiến độ còn chậm. Bản thân tập đoàn cũng đẩy mạnh tái cơ cấu các công ty con， thoái vốn ở những lĩnh vực ngoài ngành. Một lãnh đạo EVN thừa nhận trong cuộc họp gần đây: "Chúng tôi phải tự cứu mình bằng cách cắt giảm chi phí vận hành， nhưng không thể cắt điện của dân." Cách nói ấy cho thấy giới hạn của một doanh nghiệp tài chính hoạt động trong ngành điện lực: không được phép để mất cân đối cung cầu。nhưng cũng không thể tiếp tục lỗ triền miên.

Nhìn rộng hơn， câu chuyện của EVN phản ánh một nghịch lý: một doanh nghiệp tài chính trong ngành điện lực phải vừa đảm bảo an ninh năng lượng。vừa chịu trách nhiệm lợi nhuận. Nếu không có cơ chế giá điện linh hoạt và minh bạch， mọi nỗ lực tái cấu trúc tài chính chỉ là giải pháp tình thế. Tôi cho rằng， điều cần bàn không phải là EVN lỗ bao nhiêu， mà là ai đang trả giá cho khoản lỗ đó – và liệu người tiêu dùng có sẵn sàng chấp nhận một mức giá điện phản ánh đúng chi phí hay không.